Luty 2018
P W Ś C P S N
« gru    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728  

Włochy

Włochy

Flaga Włoch      WYDARZENIA KRAJOWE

panstwaswiata.pl

I – XII

> włoskie sagre (lokalne festiwale) z podziałem na poszczególne miesiące: lifeinitali.com/travel/sagre

> Borgi Piu Belli d’Italia, Stowarzyszenie Najpiękniejszych Wiosek we Włoszech

> w  różnych miejscowościach, w różnych terminach są festiwale lodów we Włoszech. Szukajcie pod  hasłami: festivel del gelato, festival del gelato artigionale, sherpeth festival

> The Italian Wildlife Photography Associations, ASFERICO,  Miedzynarodowy Konkurs Fotografii Przyrodniczej,  też dla amatorów.  W niektórych kategoriach wygrywali Polacy

STYCZEŃ

> obchodzone na głównych placach włoskich miast Święto Trzech Króli

MARZEC

> 8 III, Festa della Donna, Dzień Kobiet z kwiatem mimozy

SIERPIEŃ

> 15 VIII, Ferragosto, prawie jak polski Sylwester, ogniska, fajerwerki, wyjazdy za miasto, zabawy na plaży…i co tylko dusza zapragnie, a rozum wymyśli

WRZESIEŃ

> Notte Bianca (biała noc) w kilku miastach Włoch (jak w Polsce noc muzeów)

GRUDZIEŃ

> w okresie Bożego Narodzenie należy zjeść „cotechino”

> 31 XII, godz. OO.OO, pożegnanie starego roku, uwaga na głowy 31.12 po godz.O. Włosi często wyrzucają przez okno „stare graty”

 

PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY (Regiony Włoch)

  

europa.eu                                                                           italyculturatravel.com

WYDARZENIA LOKALNE

 

1. Abruzja ( Abruzzo), stolica L’Aquaila

MAJ

* Cocullo, Festa dei Serpari (=processione dei serpari), ku czci św. Dominika,  procesja z żywymi wężami ( wcześniej ludzie swoimi zębami uruchamiają dzwony kościelne)

* Teramo, 1 V, powitanie wiosny, dla chętnych  pyszna zupa minestrone, za darmo

PAŹDZIERNIK

* Lanciano, 24-31 X, pielgrzymki wiernych z okazji Cudu Eucharystii, kościół św. Franciszka

 

2. Apulia ( Puglia), stolica Bari

STYCZEŃ

* Putignano, parada, zabawa karnawałowa,  maskowa

MARZEC

* Bari, International Film Festival

MAJ

* Bari, uroczystości poświęcone Św. Mikołajowi ( bazylice św. Mikołaja)

CZERWIEC

* Bari, Festa dei Popoli, Festiwal Narodów

* Melpignano, VI – VIII, La Notte della Taranta, piękny festiwal muzyki ludowej, odbywa się kilka miesięcy w różnych miasteczkach regionu Salento, finał odbywa się w Melpignano w VIII

SIERPIEŃ

* Grottaglie, Barba e Baffi, panowie z brodami i wąsami to festiwal dla Was

* Martina Franca, VII/VIII,  Festival della Valle d’Itria, festiwal z długą tradycją, poświęcony głównie muzyce operowej, ale nie tylko, głównie dla młodych artystów, członek Europejskiego Stowarzyszenia Festiwali

WRZESIEŃ

* San Giovanni Rotondo, 23 IX,  pielgrzymki w rocznicę śmierci Ojca Pio

 

3. Basilicata, stolica Potenza

4. Dolina Aosty (Valle d’Aosta), stolica Aosta

STYCZEŃ

* Aosta,  30/31 I, Foire de Saint Ours, artyści, rzemieślnicy wystawiają swoje dzieła. Targi odbywają się na ulicach w całym mieście. Niesamowita atmosfera.

SIERPIEŃ

* Aosta, niedziela, przed 15.VIII targi wyrobów rzemieślniczych

* Arnad, Lardo Festival (= Festa Lardo), festival macerowanej słoniny

 

5. Emilia Romania (Romana) stolica, Bolonia (Bologna)

I – XII

* Bolonia, piątek, sobota, Mercato della Montagnola, Piazza VIII Agosto,  słynny pchli targ

* Bolonia, druga sobota i niedziela m-ca, przed Santo Stefano, Mercato Antiquario (chyba I, VII, VII nie)

* Ravenna, trzeci weekend każdego miesiąca Ravenna Antiques Market, sprzedaż antyków

 

STYCZEŃ

* Bolonia, Art White Night, Noc Sztuki,  nie trzeba wchodzić do galerii, sztuka wychodzi na ulice, place

LUTY

* Bolonia, National Tortellini Day, Międzynarodowy Dzień Tortellini, jest szansa na spróbowanie tych pępkowych  uszek z różnymi nadzieniami. Oczywiście w towarzystwie  włoskich win

* S. Marino , 5 II, L’Ordine di Sant’Agata, Dzień Orderu św. Agaty, Dzień Niepodległości San Marino

MARZEC

* Borgo Tossignano, III/IV, ostatni wtorek karnawału,  Festa della Polenta, Festiwal Polenty obchodzony od 1622r, dużo muzyki i darmowej polenty dla wszystkich gości

* Busseto, III/IV, karnawał, tradycja obchodów od ponad 130 lat, na ulicach mnóstwo przebierańców, tradycyjnych potraw, wino, konkursy

KWIECIEŃ

* Ferrara, Festa del Libro Ebraico, festiwal książek żydowskich

* Parma, IV-XI, można zwiedzać wytwórnię sera parmezan (parmigiano reggiano) adres: Via Casello Poldi  7

* Parma, Festival della chitarra nel nome di Paganini, międzynarodowy festiwal gitarowy imieniem Paganiniego

* San  Marino, 1 IV, wybory Kapitanów Regentów

CZERWIEC

* Ravenna, VI/VII, Ravenna Festival, prestiżowy festiwal muzyczny założony przez żonę dyrygenta Riccardo Muti

* Ravenna, VI – IX, Mosaico di Notte, nocne zwiedzane podświetlonych obiektów ( głównie mozaik)

LIPIEC

* Cattolica, plenerowa uroczystość kulinarna

* Cesenatico, VII/VIII, latem o wschodzie słońca koncerty na plaży

* Modena, Festiwal delle Bande Militarne, dla tych, którzy lubią panów w mundurach i muzykę w wykonaniu orkiestr wojskowych. Festiwal międzynarodowy

* Rimini, World Championship of Magic, Międzynarodowy Festiwal Magii i Iluzji

* San Marino, Giornate Medioevali San Marino, Dni Średniowiecza

SIERPIEŃ

* Ferrara, Ferrara Buskers Festival, kilkudniowy, przepiękny festiwal muzyki, piosenki ulicznej

* Rimini, International Art Festival RIMINI FEST, Międzynarodowy Festiwal Sztuki

* Voghiera, Fiera dell’Aglio di Voghiera, Festiwal Czosnku

WRZESIEŃ

* Bertinoro, pierwsza niedziela IX, można zapolować na darmowy nocleg lub obiad ( należy odszukać kamienną kolumnę Colonna delle Anella, zerwać z żelaznego kółeczka kopertę, w kopercie będzie adres pensjonatu, naszego sponsora

* Crsenatico, I niedziela IX święto Garibaldiego – festyn kulinarny

* San  Marino, 3 IX, Święto Republiki, pokazy strojów, broni historycznej, zabawa

PAŹDZIERNIK

* Bolonia, pierwszy weekend, Tortellino Day, to największa włoska impreza poświęcona pierożkom tortellini, festyn pod Due Torri ( Dwie Wieże)

* Bolonia, pierwszy weekend, Tartufesta wokół Bolonii, święto trufli

* Bolonia, 4X, Festa di San Petronio, kilkudniowe, hucznie obchodzone święto patrona miasta

* Bolonia,  MoratdellaBo, Festiwal Mortadeli

* Cesenatico, Sagra (= Festa) del Tartufo, Święto, Festyn Trufli

* Parma, Festival Verdi

* Ravenna, X/XI, Ravenna Mosaico, festiwal, wystawy mozaik

* San Marino, 1 X, wybory Kapitanów Regentów

GRUDZIEŃ

* Bolonia,  Presepi Bologna, wystawa szopek bożonarodzeniowych,  w San Giovanni in Monte, via Santo Stefano 27

* Cesenatico, Presepe della Marineria, szopka bożonarodzeniowa na łodziach cumujących na kanale

 

6. Kalabria (Calabria), stolica Catanzaro

CZERWIEC

* Lamezia Terme, Trame Festival,  Festival dei libri sulle mafie, festiwal książek o mafii chyba nie przypadkowo organizowany w tym miasteczku

Lamezia Terme, Tarantabella Etnico Festival, festiwal muzyki etnicznej

WRZESIEŃ

* Catanzaro, La Notte Piccante, Pikantna Noc, Czerwona Noc, Ostra Noc, w nich (2-3 noce) dużo się dzieje ( koncerty, sztuki teatralne, jedzenie, wino, zabawy do świtu, długoletnia tradycja)

* Diamante, prowincja Cosenza, Festiwal Chili, bardzo ostrej papryczki peperoncino, festiwal do późnej nocy

PAŹDZIERNIK

* Lamezia Terme, Jazz Festival

 

7. Kampania (Campania), stolica Neapol ( Napoli)

CZERWIEC

* Amalfi, 27 VI, Festa di Sant’Andrea, święto patrona miasta. To cudowne miasteczko jest w tym dniu jeszcze piękniejsze

SIERPIEŃ

* Salerno, Notte Bianca (White Night), Biała Noc pełna muzyki, sztuki, szalonych pomysłów, włoskiej spontaniczności, kuchni, zakupów

* Salerno, International Tango Festival

WRZESIEŃ

* Capri, miasteczko Anacapri, święto ludowe, tradycyjne zawody ( między dzielnicami) w zakresie kulinarnym, pokazów strojów, produktów rzemieślniczych, prac artystów, wyczynów sportowych

* Neapol, dzielnica Torre del Greco, Festival Ethnos – La Bazzarra, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Etnicznej, co roku organizowany w innej miejscowości Kampanii

 

8. Lacjum (Lazio), stolica Rzym (Roma)

STYCZEŃ

* Rzym, 1.01.g.12 skok śmiałków do Tybru (z mostu Garibaldiego)

* Rzym, 6 I, Piazza Navona, uroczystość dla dzieci „Befana”z typowymi na ten dzień czarnymi słodyczami

* Rzym, 21 I, Chiesa di Sant’Agnese in Agone,  Kościół Św. Agnieszki, Via di Santa Maria dell’Anima, uroczystość z udziałem papieża, poświęcenie dwóch baranków ( z ich wełny zakonnice będą robiły paliusze dla papieża)

* Rzym, I-III, samochody zgodnie z rejestracja jeżdżą tylko w dni parzyste lub nieparzyste

MARZEC

* Watykan, III/IV, Wielki Tydzień, msza w bazylice św. Piotra, Droga Krzyżowa do Koloseum, rezurekcja na pl. Św. Piotra

KWIECIEŃ

* Ladispoli, Romanesco Artichoke Festival (Sagra del Carciofo Romanesco), zobaczcie sami co ci Włosi  robią z karczochów

* Rzym, 21 IV, Urodziny Rzymu ( związane z legendą o Romulusie i Remusie), historyczne parady, główna na via dei Fori Imperiali, bezpłatne wejścia do większości obiektów!!!

MAJ

* Rzym, Notte Bianca, noc muzeów

* Rzym, IV/V, 100 Painteres of Via Margutta (=I Cento Pittori di via Margutta), Stu malarzy via Margutta, to niesamowite, międzynarodowe  wydarzenie (organizowane od 1953)  dla ludzi kochających sztukę, szczególnie malarstwo

* Watykan, 6 V Święto Gwardii Szwajcarskiej, na pamiątkę bitwy rozegranej na początku XVI wieku

CZERWIEC

* Rzym, 24 VI, Plac św. Jana na Luteranie, jarmark świętojański

* Watykan, 29 VI, specjalna msza święta dedykowana św. św. Piotrowi i Pawłowi

LIPIEC

* Castel Gandolfo, 3-cia niedziela, Sagrada delle Pesche, Święto Brzoskwini, degustacje potraw, wina, muzyka

* Rzym, Festa de Noantri, festiwale od 1535r, święto religijne, ale zobaczcie zdjęcia

* Rzym, VII/VIII, Międzynarodowy Festiwal Muzyki i Kultury Ameryki Łacińskiej bardzo barwne widowisko, ciekawe koncerty

SIERPIEŃ

* Rzym, 5 VIII, Bazylika Santa Maria Maggiore , La Festa della Madonna della Neve (Matki Boskiej Śnieżnej),  msza w czasie  której z góry sypią się płatki białych kwiatów, symbol  śniegu który spadając w 352r, wskazał miejsce budowania świątyni

WRZESIEŃ

* Castel Gandolfo, 1-sz niedziela, Festa di San Sebastiano, patrona miasta

* Viterbo, 3 IX, Macchina di Santa Rosa, w miasteczku dzień wolny od pracy niesamowita procesja ludzi ubranych na biało, samochód z mnóstwem świateł niesiony przez około 100 tragarzy, trasa procesji (odbywa się nocą, początek na Porta Romana po godzinie 20-tej, w mieście wygaszane są światła, zostają tylko światła świec procesji)

PAŹDZIERNIK

* Marino, pierwsza niedziela X, Sagra dell’Uva, przepiękny, barwny festyn poświęcony winu. Procesja wychodzi z Castelli Romani. Na koniec wszyscy dostają za darmo wino wprost z Fontanny dei Mori. 21 km od Rzymu, dojazd w stronę Viterbo, Bagnaia

LISTOPAD

* Rocca Canterano, Festa del Cornuto (=Festival of Horns), Festyn Rogaczy, powinni obejrzeć ludzie chorobliwie zazdrośni o swoich bliskich

GRUDZIEŃ

* Greccio, żywe szopki od XIII wieku, konna procesja, historyczne stroje, muzyka i pieśni średniowiecza. Parada rozpoczyna się o godz. 23 w Wigilię, szczegółowy program: prolocogreccio.it

* Rzym, 25 XII, Watykan, Loggia Błogosławieństw, stąd papież udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi, miastu ( Rzymowi) i światu, stąd też ogłasza się wiadomość o wyborze nowego papieża

 

9. Liguria, stolica Genua (Genova)

STYCZEŃ

* Portofino, po 20 tym, uroczysta msza w kościele św. Sebastiana połączona ze świętem wina

* San Remo, Festival della Canzone Italiana, znany na świecie, kilkudniowy festiwal piosenki włoskiej

LUTY

* Taggia, Notte dei Furgari, święto ognia ( pokazy, zawody), średniowiecza (stroje), regionalnego jedzenia

KWIECIEŃ

* Portofino, ostatni weekend, procesja ku czci patrona miasta św. Jerzego, relikwie niesione przez marynarzy w galowych strojach

MAJ

* Camogli, Sagra del Pesche, festyn ludowy, wielka uczta z dań rybnych

LIPIEC

* Carro, VII/VIII, (prowincja La Spezia), The Paganini Music Festival, festiwal twórczości wspaniałego skrzypka

WRZESIEŃ

* Genua, IX/X, co 2 lata, The Paganini Competition, festiwal poświęcony twórczości włoskiego wirtuoza skrzypiec Niccolo Paganiniemu. W tym konkursie wspaniałe miejsca zajmowali też Polacy.

* Recco, 8/9 IX, Sagra del Fuoco, Festiwal Ognia, wielkie święto kościelne, ale też zawody (dzielnic) w pokazach pięknych fajerwerków, lokalne potrawy i wino, specjalnością w Rocco jest „foccacia al formaggio” – chleb nadziewany miejscowym serem crescenaza (= stracchino)

 

10. Lombardia, stolica Mediolan ( Milano)

I – XII

* Mediolan, I – XII, ostatnia niedziela m-ca ( oprócz VIII), wzdłuż kanału Navigilo wystawa i sprzedaż artykułów antykwarycznych

 

LUTY

* Mediolan, II/III, Milan  Fashion Week ( jesień/zima, wiosna/lato – IX/X)

KWIECIEŃ

* Mediolan,  Milan Design Week, Salone Internazionale del Mobile, światowe targi desingu (od 1961r.) przyciągające tysiące zwiedzających

MAJ

* Brescia, MM, Mille Miglia ( tysiąc mil), początek rajdu starych samochodów (głównie sportowych) na trasie Brescia – Rzym – Brescia

* Cernobbio, Concorso d’Eleganza Villa d’Este, pokazy pięknych samochodów w pięknej scenerii jeziora Como ( stacja Como San Giovanni, uwaga: dzień przeznaczony dla publiczności)

* Mediolan, V/VI, Manga Festival, festiwal specyficznych japońskich rysunków, komiksów

* Mediolan, TuttoFood, jeden  z największych targów spożywczych na świecie

* Villimpena, ostatnia niedziela, Festa del Risotto, z okazji sadzenia ryżu zostaniemy ugoszczeni potrawami z niego

WRZESIEŃ

* Bergamo, IX – XI, Bergamo Musica Festival, festiwal operowy, muzyka Donizettiego w Bergamo,  szukajcie korzystnego pakietu z biletami na spektakle, z noclegiem w hotelu, z transportem do i z lotniska i innymi udogodnieniami na 3 dni

* Cremona, IX/X, Stradivari Festival w Museo del Violino

* Mediolan, IX/X, Milan Fashion Week ( wiosna/lato, jesień/zima – II/III)

GRUDZIEŃ

* Livigno, Art In Ice, zawody rzeźbiarskie w lodzie

* Mediolan, Festa di Sant’Ambrogio (patrona Mediolanu)

 

11. Marche, stolica Ankona

LUTY

* Offida, II – IV, polowanie na byka, tradycja od ponad 300 lat

LIPIEC

* Corinaldo, trzecia niedzielę VII, święto strojów średniowiecznych

* Macerata, VII/VIII, Sferisterio, festiwal operowy

* Urbino, Festival di Urbino Musica Antica

SIERPIEŃ

* Ascola Piceno, pierwsza niedziela VIII, Quintana, turniej rycerski ściągający tysiące turystów

* Pesaro, Rossini Opera Festival

GRUDZIEŃ

* Genga, 26/28 XII, pielgrzymki wiernych (do dwóch kościołów) dla obejrzenia może największej na świecie szopki (presepe di genga) z żywymi postaciami ( około 300 osób) i zwierzętami z biblii

 

12. Molise, stolica Campobasso

KWIECIEŃ

* Compobasso   IV/V, Boże Ciało, widowisko oparte na tekście Ewangelii. Widowisko na niezwykłych maszynach, o skomplikowanych kształtach, nazywanych „ maszynami cudów”, produkowanych w regionie od XVIII

 

13. Piemont (Piemonte), stolica Turyn (Torino)

LUTY

* Ivrea Arancia, Battle of the Oranges, Bitwa na Pomarańcze, wpisz się na listę i weź udział w słynnej bitwie na pomarańcze, przyciąga tysiące turystów z całego świata

MAJ

* Kandelo, Ricetto in Fiore, wielkie targi dla miłośników ogrodnictwa, ale także muzyki, wina

CZERWIEC

* Sordevolo, VI-IX, Passione di Cristo,  co 10 lat, piękne widowisko pasyjne wystawiane od XVI wieku przez wszystkich  mieszkańców miasta. (2010r)

LIPIEC

* Stresa, Settimane Musicali, Tygodnie Muzyczne z muzyką klasyczną

SIERPIEŃ

* Callander, prowincja Asti, Sagra dello Stufato d’Asino, może ktoś chciałby spróbować takiego gulaszu

WRZESIEŃ

* Asti, Festival delle Sagre di Osti, festiwal wina, jedzenia, muzyki

* Bra, co 2 lata (2015) International Cheese Festival, festiwal sera w sercu Slow Food

* Cherasco, Festival della Lumaca, festiwal potraw ze ślimaków, ale też muzyki, folkloru

PAŹDZIERNIK

* Alba, Sagra del Tartufo ( Fiera del Tartufo), targi truflowe, kilkadziesiąt lat tradycji, na aukcje należy mieć odrębne zaproszenie. Prezentacja wyrobów z truflami, festiwal serów, win

* Barolo, Tutta Trippa, kulinarny festiwal flaków

* Costigliole, chcesz wziąć udział w wyprawie po trufle z prawdziwymi ( licencjonowanymi) trifulau ( zbieraczami trufli), z psami, ze świńmy: lacasadeltrifulau

* Turyn,  Salone del Gusto, targi kulinarne dla profesjonalistów, a dla turystów mnóstwo produktów do degustowania

 

14. Sardynia, wyspa, stolica Cagliary (patrz oddzielne opracowanie)

15. Sycylia, wyspa, stolica Palermo ( patrz oddzielne opracowanie)

 

16. Toskania (Toscana), stolica Florencja ( Firenze)

I – XII

* Florencja, San Miniato,  al  Monte, w niektóre dni msze z mnisim chórem gregoriańskim

 

LUTY

* Castiglion, II – IV, pełna nazwa wsi Castiglion Fibocchi, I Figli di Bocco, konkursy masek karnawałowych, fantastyczne kostiumy, lokalne potrawy, magicy

* Florencja, II – IV, ostatni wtorek karnawału, Florence Carnival

* Florencja, Fiera del Cioccolato,  Targi Czekolady, Plac Santa Croce

* Viareggio, II – IV, koniec karnawału, obchody od ponad 130 lat, co roku inny motyw, samba na plaży, konkursy, przedstawienia z olbrzymimi głowami (teste in capo) i maskami (mascheroni a piedi)

MARZEC

* Florencja, III/IV, Niedziela Wielkanocna, g.12 ta, Piazza del Duomo, Scoppio del Carro, po pięknej procesji tradycyjny ( XI w.) wybuch wozu „pokaz sztucznych ogni”

MAJ

* Elba, miesiąc poświęcony pamięci Napoleona ( koncerty, wycieczki śladami cesarza)

* Florencja, Festa del Grillo ( od XVI wieku), Parco delle Cascine, Piazza Vittorio Veneto wystawione w ozdobnych klatkach świerszcze. Kiedyś kupowało się je bliskiej osobie, podarunek przynosi jej i jej rodzinie szczęście,  obecnie można posłuchać śpiewu świerszczy

* Querceta, Palio dei Micci, (hasło: querceta asini), wyścig osłów

CZERWIEC

* Fiesole, VI – VIII, Fiesole Summer Festival, festiwal muzyczno-teatralny w niezwykłej scenerii, bardzo starego miasteczka

* Florencja, VI – IX, w jeden dzień w tygodniu, po zamknięciu galerii Uffizi, dodatkowa atrakcja, hasło: uffizi aperitivo ad arte

* Florencja, 24 VI, Calcio Storico Fiorentino, tradycyjne zawody ( od 1530r), mecz piłkarski pozbawiony wszelkich reguł między zawodnikami czterech dzielnic (każda dzielnica oznaczona innym kolorem). Zawody ( na placu Santa Croce) trwają kilka minut. Nagrodą jest żywy ( nie na długo) cielak. Przed zawodami piękna, wielobarwna procesja w historycznych strojach

* Piza, Gioco del Ponte. Bitwa na moście. Historyczne zawody w przeciąganiu lin prezentacja północnej i południowej (od rzeki Arno) armii. Wcześniej wzdłuż rzeki pochody i prezentacja strojów

* Piza, 16 VI, Luminara, baśniowa sceneria, całe miasto w tysiącach świec, na cześć patrona miasta

* Piza, 17 VI, The Regatta of San Ranieri, regaty ku czci patrona miasta św. Rainiera, regaty na długości 1500m pod prąd rzeki Arno, regaty od XVII w.

LIPIEC

* Elba, ważne widowiskowo, zawody żeglarskie „ Toskana Elba Cup”

* Florencja, Maggio Musicale Fiorentino, prestiżowy festiwal muzyki klasycznej

* Laiatico, Le Théâtre du Silence de Bocelli, tylko jeden koncert w roku w Teatrze Ciszy, Andrea Bocelli ( Laiatico, jego rodzinna miejscowość) i jego goście.

* Lucca, VII/VIII  Summer Festival, muzyczny festiwal letni

* Monteriggioni,  I-szy weekend, Festa Medievale, całe miasteczko przenosi się w średniowiecze

* Siena, 2 VII, wyścigi konne Palio, wspaniałe widowisko trwające 90 sekund, próby odbywają się na ulicach kilka dni wcześniej ( generalna w przeddzień),  walka między contradami (dzielnicami miasta), dwa dni wcześniej jest procesja ze świecami. W dniu wyścigu ceremonia rozpoczyna się od porannej mszy świętej, poprzez błogosławieństwa koni ( w kościele), dżokejów, kostiumową paradę, kończy wyścigiem a potem zabawą, biesiadą.

* Siena, VII/VIII, Settimana Musicale Senese, muzyka klasyczna

* Torre del Lago, VII – VIII, Festival Puccini, pod gołym niebem

SIERPIEŃ

* Lucca, Luminaria di Santa Croce, święto światła

* Montepulciano, Bravio del Botti, tradycyjne  zawody w toczeniu beczek

* Porto Santo Stefano, Palio Marinaro dell’Argentario, popularne regaty wioślarskie

* Siena, 16 VIII wyścigi konne Palio( patrz 2 VII)

WRZESIEŃ

* Arezzo, pierwsza niedziela IX, Giostra del Saracino, turniej rycerski

* Elba, festiwal muzyczny ( muzyka klasyczna, jazz, balet)

* Elba, IX/X, Fest dell’Uva – Święto Wina

* Florencja, 7-8  IX La Rificolona, Festiwal Latarni, wielkie widowisko  z lampionami, z tradycyjnymi wyrobami, z muzyką

* Lucca, Luminaria di Santa Croce, pięknie oświetlone naturalnym światłe, procesja ze świecami

* Pescia, Palio dei Rioni (Palio città di Pescia), kilkudniowe, widowiskowe zawody, konkursy łucznicze rozgrywane między zawodnikami poszczególnych dzielnic

* Pienza, 2-ga niedziela, Pecorino Cheese Festival, festiwal sera owczego „pecorino” okazja do degustacji i tradycyjnych, regionalnych zakupów

PAŻDZIERNIK

* Lucca, Lucca Comics & Games, jeden z największych festiwali komiksów i gier na świecie

LISTOPAD

* San Miniato, Targi truflowe

 

17. Trydent (Trentina), stolica Trydent (Trento) i Górna Adyga (Alto Adige), stolica Bolzano

STYCZEŃ

* Dobbiaco,  Balloon Festival, Festiwal Balonów, niezapomniane loty ponad pięknymi ośnieżonymi szczytami gór

LUTY

* Merano, Dolina Val Senales/Schnalstal, Ice Music Festival, Festiwal Muzyki Lodowej na wysokości 3100m, część instrumentów muzycznych wykonano z lodu

MARZEC

* Campo Tures, Festival del Formaggio (=Kaesefestival), jeden z największych ( około 1000 rodzajów) festiwali serowych w Europie

* Corvara in Badia, to główna miejscowość regionu narciarskiego Alta Badia a tu odbywa się De dl Vin ( = Wine Ski Safari), festiwal win regionalnych

* Merano, III/IV, poniedziałek Wielkanocny, Corce Risticane, historyczne widowisko z udziałem kuców rasy haflinger, parady, wyścigi

LIPIEC

* Arco, Rock Master Festival, wielka impreza wspinaczkowa. Sprawdzajcie terminy.

 

18. Umbria, stolica Perugia

LUTY

* Eraclio, II – IV, pełna nazwa miasteczka Sant’Eraclio, dzielnica miasta Foligno,  ilcarnevale.net, zabawa pełna przepychu przez trzy kolejne weekendy

* Norcia, II/III, Sagra del Tartufo (= Nero Norcia (Nursja), wystawa produktów regionalnych, szczególnie trufli

* Terni, miasto św. Walentego, 14 lutego jest tu dniem wolnym od pracy, w niedzielę poprzedzającą 14 II do kościoła,  patrona zakochanych zjeżdżają zakochani z całego świata, walentynki (dla młodych, starszych, wdów, wdowców),  obchodzone są tu uroczyście przez kilka dni, hasło: walentynki w Terni

 

KWIECIEŃ

* Asyż, IV/V, Calendimaggio, barwny, muzyczny, kulinarny festyn średniowieczny

MAJ

* Castiglione, początek V, Coloriamo i Cieli, festiwal balonów, latawców

* Gubbio, 15 V, Festa dei Ceri, Dzień św. Ubaldo, znany na świecie wyścig świec ( już od 5.30 rano), świece mają około 50 m i ważą do 300 kg, wieczorem festyn

CZERWIEC

* Spoleto, VI/VII, Festiwal dei Due Mondi ( Dwóch Światów), uczta dla miłośników muzyki poważnej i dla innych sztuk

LIPIEC

* Amelia, VII/VIII Palio dei Colombi

* Passignano, ostatnia niedziela VII, Passignano sul Trasimeno, Palio delle Barche,  wyścig na jeziorze ( w strojach średniowiecznych)

* Perugia, Umbria Jazz Festival

SIERPIEŃ

* Citta di Castello,VIII/IX,  Festival delle Nazioni, muzyczny festiwal narodów pod patronatem Parlamentu Europejskiego

PAŹDZIERNIK

* Asyż, 4 X, Dzień św. Franciszka

* Perugia, Euro Chocolate,  Festiwal Czekolady, który trwa ponad tydzień, co roku ma inny motyw przewodni, raj dla łakomczuchów i artystów

LISTOPAD

* Citta di Castello,  Mostra del Tartufo ( Tartufo Bianco), święto białych trufli

* region, XI – I, zbiory oliwek

 

19. Wenecja Euganejska (Veneto), stolica Wenecja (Venezia)

I – XII

* Treviso, ostatnia niedziela m-ca, Mercatino dell Antiquariato ( targ staroci na Borgo Cavour)

* Valeggio, czwarta niedziela m-c, popularny targ staroci

* Werona, weź udział w konkursie na najpiękniejszy list miłosny, listy można pisać cały rok, wyniki konkursu ogłaszane są w walentynki: julitclub.com , via Capello 21

 

STYCZEŃ

* Wenecja, 6 I, Befana, święto dla dzieci, ale zabawne wyścigi wiedźm trzymających miotły zamiast wioseł, pyszne słodkości i mnóstwo wina to radość dla dorosłych

LUTY

* Wenecja, II – IV, Carnevale,  przez 10 dni poprzedzających Środę Popielcową trwa jedno z największych szaleństw na świecie, koniecznie należy być na otwarcie na Placu św. Marka, żeby zobaczyć lot anioła a wieczorem zajrzeć do Cafe Florin, zobaczymy tam wielu sławnych ( maski) tego świata

* Werona, II – IV, znany festiwal ( prawie 500lat) Papa del Gnocco, wybory Ojca Ziemniaczanej Kluski. Wszyscy otrzymują za darmo kluski z sosem pomidorowym, zupę i wino. Odbywa się karnawałowa parada. Należy mieć dokument do głosowania (?)

* Werona, 14 II ( i bliskie terminy tej dacie) tu widać naprawdę miasto miłości

MARZEC

* Valeggio sul Mincio ( dojazd z Werony autobusem miejskim), Parco Giardino Sigurta, jeden z najpiękniejszych ogrodów świata. Otwierany na początku III  (należy wcześniej sprawdzić datę)  świętem tulipanów. Ogrody można zwiedzać rowerem, kolejką, wózkiem elektrycznym

KWIECIEŃ

* Badoere, Festa dell Asparago, święto szparagów

MAJ

* Bardolino, Festa del Chiaretto, festiwal wina różowego,  miasto stroi się na różowo

* Wenecja, Festa delle Sensa, jedno z najstarszych świąt w Wenecji, Święto Republiki zaślubiny z morzem, piękna procesja na wodzie

* Wenecja, ( VI ?) Vogalonga, uczestnicy z całego świata ścigają na łodziach się na kanałach miasta. Trasa około 30 km, nie ma przegranych

* Wenecja, Festa del Carciofo Violetto di Sant’Erasmo, święto fioletowego karczocha to potrawy z tego warzywa i pięknie układane kompozycje kwiatowe

CZERWIEC

* Valeggio, La Festa del Nodo d’Amore, Święto Miłosnego Supełka, wielka, wieczorna biesiada na moście między Valeggio a Borghetto, należy wykupić bilet w jednej z restauracji która bierze udział w organizacji święta ( koszty nie są zwracane w przypadku złej pogody). W święcie uczestniczą dziesiątki restauracji, setki kucharzy, kelnerów, wypija się tysiące litrów wina

* Wenecja, VI-X, lata nieparzyste, Biennale Sztuki

* Wenecja, VI-X, lata parzyste, Biennale Architektury

LIPIEC

* Wenecja, wieczorem z trzeciej soboty na niedzielę VII, Festa del Redentore, tradycja od XVIw, Wenecjanie dziękują Bogu za ocalenie od dżumy, uroczystości na wyspie Giudecca, na którą dostajemy się mostem zbudowanym na jedną noc. O północy pokaz sztucznych ogni a rano regaty

* Werona, VII/VIII, Festival Arena di Verona, Opera Festival, organizowany od początków XX wieku, w przepięknej scenerii

SIERPIEŃ

* Wenecja, 30 VIII, Festiwal Filmowy w Wenecji, wyspa Lido

WRZESIEŃ

* Marostica, Marostica Scacchi,  turniej odbywający się, co 2 lata (2014r) dla miłośników szachów, pionkami są ludzie (około 600osób) przebrani w stroje średniowieczne,  wstęp płatny

* Wenecja, pierwsza niedziela IX, wpisz do wyszukiwarki Reggata Storica a zobaczysz relację z wyścigu gondoli

PAŹDZIERNIK

* Bardolino, Festa dell´uva e del vino Bardolino, kilkudniowe święto  winogron i wina

* co roku w innym mieście zaczyna się Maratona delle Citta del Vino, Maraton Miasta Win. Można wystartować też na krótszych odcinkach ( 3, 6, 12, 21 km)

LISTOPAD

* Mirano, Gioco dell’Oca, dwudniowy festyn, gra uliczna (placowa) ze stadem gęsi w roli głównej, także wspaniałe dania z gęsiny

* Sarmede, XI/XII, ostatnia niedziela XI i pierwsza XII, Ferie del Teatro, pokazy uliczne: malarstwo, muzyka, taniec, balet, lalkarstwo, sztuka kulinarna, złotnicza i inne

* Wenecja, 21 XI, Festa della Salute, Festiwal Zdrowia

GRUDZIEŃ

* Murano, na wyspie, Regata di San Nicol (św. Mikołaja) organizowana przez hutników szkła

 

20. Wenecja Julijska (Venezia Giulia), stolica Triest (Trieste)

STYCZEŃ

* Tarcento, 5 I, (bliskoUdine), święto ognia, wieczorem wielkimi ogniskami oświetlone jest całe miasto, na ulicach kręcą się wróżki, obywa się wyścig płonących wozów, jest mnóstwo jedzenia i picia

LUTY

* Muggia, II/III, Carnevale di Muggia

CZERWIEC

* Grado, procesja na łodziach po lagunie ( od 1237r)

* San Daniele, Aria di Festa (= Prosciutto Sandaniele),  święto Szynki Świętego Daniela, dla niektórych smaczniejszej od tej z Parmy

WRZESIEŃ

* Udine, Friuli-doc, bardzo polecam to  czterodniowe święto całego regionu. Piękne kolorowe stragany stoją na każdym placyku, przy każdej ulicy. Tradycyjne jedzenie, wina, muzyka, sztuka ze wszystkich zakątków regionu Friuli. Mnóstwo stoisk degustacyjnych. Region prezentuje wszystko co najlepsze już ponad 20 lat. Są specjalne mapy miasta wydawane na to czterodniowe święto

 

WARTO WIEDZIEĆ

 

1.Abruzja ( Abruzzo), stolica L’Aquaila

* Parco Nazionale d’Abruzzo, stary park włoski założony w 1923r.

* Aquaila, kościół Santa Maria di Collemaggio, z grobem papieża Celestyna V ( jako jedyny papież abdykował)

* Lanciano, miasto, do którego pielgrzymują wierni z powodu Cudu Eucharystii ( badacze twierdzą, że krople  krwi tam przechowywane mają tę samą grupę, co krew na Całunie Turyńskim), kościół św. Franciszka

* Guardiagrele, miasto, w którym mieszkał Nicola di Andrea Galucci ( Nicola da Guardiagrele), uzdolniony złotnik, narzeczeni wpiszcie hasło presentosa, a może wybierzecie się po oryginalny pierścionek zaręczynowy (są takie z 2 sercami, wg tradycyjnego wzoru), miasto słynie też z wyrobów miedzianych, żelaznych i filigranowej biżuterii nie tylko złotej)

* Guardiagrele, Via Roma 105,  spróbujcie “piersi zakonnic”( kiedyś wypiekały je siostry klaryski)

* Manoppello, z sanktuarium Volto Santo, w którym znajduje się chusta, którą św. Weronika wycierała twarz Chrystusa

* San Pietro della Ienca, pierwsze na świecie, maleńkie, w maleńkiej wiosce, u podnóża wielkiej góry (prawie 2500m nazwanej imieniem Jana Pawła II) sanktuarium Jana Pawła II

* Sulmana, miasto, w którym urodził się poeta Owidiusz

* Veto, może chcecie zobaczyć jak się wytwarza i jak smakuje tradycyjna tutejsza wędlina, Accademia della Ventricina. Można się umówić na degustacje innych regionalnych produktów

 

2. Apulia ( Puglia), stolica Bari

* region położony między dwoma morzami

* Foresta Umbra, Parci Nazionale del Gargano, przez całe lato kwitnie tu kilkadziesiąt rodzajów orchidei, można się zapisać na wycieczkę zorganizowaną, albo wybrać samemu jeden z proponowanych szlaków

* Isole Tremiti: San Domingo (najbardziej zielona), San Nicola ( najwięcej zabytków), Capraia, Cretoccio, Pianosa.  Nie na wszystkich mieszkają ludzie, wszystkie są rajem dla nurków, w dawnych czasach byli tu zsyłani więźniowie

* Alberobello w dolinie Iltri nazywanej Valle dei Truli, z dziwnymi, okrągłymi budowlami „trulli”, których dachy są z kamieni ułożonych w kształcie stożka. Trulli –wpisane na listę UNESCO

* Andria, Castel del Monte, wpisz w wyszukiwarkę nazwę i miejscowość a zobaczysz jak zbudowany jest zamek

* Bari, palotyńska bazylika Św. Nicola ( św. Mikołaja)  w której przechowywane są (wykradzione z Miry z Turcji) zwłoki „ Św. Mikołaja od Cudów” ( S.Nicola Taumaturgo). Przy kaplicy św. Mikołaja odprawiane są msze katolickie i prawosławne ( posadzka w kaplicy ufundowana  przez rosyjskich carów) Tu jest pochowana polska królowa Bona (za głównym ołtarzem)

* Bari, z lotniska do centrum jeździ ( około 50 min) autobus nr 16

* Castellana Frotte, mała miejscowość z wielką atrakcją turystyczną – jaskiniami

* Gallipoli, miasteczko zbudowane na wysepce, połączone z lądem mostem z XVII w.

* Martina Franca z Collegiatą Św. Marcina, w której odbywa się słynny Festiwal Valle d’Itria, patrz wydarzenia. Tu i w okolicach można spotkać domy trullo

* Monte Sant’Angelo, miejsce pielgrzymek, miejscowość z kościołem Michała Archanioła, w grocie są ślady jego  stóp. Sanktuarium Św. Michała Archanioła i Dom Pielgrzyma prowadzone jest przez polskich księży (michalici.pl, santuarisanmichele.it), możemy zamówić nocleg, poprosić o polskiego przewodnika, odprawienie mszy po polsku

* Penisola Salentina (Półwysep Salentyński)       math.unipt.it

* San Giovanni Rotondo, z Santa Maria delle Grazie, klasztorem Kapucynów, w którym mieszkał ojciec Pio,  patrz: blisko stąd do Monte Sant’Angelo

* Taranto, Ponte Girevole (= Ponte di San Francesco di Paola), most obrotowy, symbol miasta

 

3. Basilicata, stolica Potenza

* region górzysty, położony nad morzami: Tyrreńskim ( kilkanaście km) i Jońskim

* Matera ( dojazd koleją do Ferrandiny, dalej autobusem) i jej dzielnica Sassi wpisana na listę UNESCO z powodu wydrążonych w skale domostw i kościołów wykutych w skałach, miejsce kręcenia kilku filmów  („Pasja” Mela Gibbona), Trattoria via Lucana 48 ( tu jadał reżyser)

* Venosa, tu urodził się poeta Horacy

 

4. Dolina Aosty (Valle d’Aosta), stolica Aosta

* góra Mont Blanc ( najwyższa w Europie) z miejscowością Courmayeur położoną blisko szczytu

* Introd, to tu wypoczywał nasz papież, tu jest Jego maleńkie muzeum ( maison-musee.it,  głównie z podarkami, które otrzymał w czasie pielgrzymek) tu być może poczujemy tak jak On wielką miłość do gór

* najbardziej mordercze ultramaratony Europy (trailrunningsoul.com)

albertgine.blogspot.com

 

5. Emilia Romania (Romana) stolica, Bolonia (Bologna)

* jak planujecie zwiedzać ten region Włoch polecam: Romagna Visit Card

* piadina, jedna z regionalnych kulinarnych propozycji

* Polka, Barbara Stolecka, licencjonowany przewodnik po tym regionie Włoch

* Bertinoro, La Ca’de Be’, Piazza della Liberta 10, muzeum wina

* Bolonia

> la dotta (uczona, bo uniwersytety, Dante, Petrarka), la grassa ( tłusta, bo flaki, mortadela)

> zwiedzanie Bolonii należy planować poza targami ( jest to trudne), wtedy ceny w hotelach bywają o 50 % niższe, polecam Hotel Bologna Airport ( blisko lotniska Marconi, dojazd Aerobusem. Mimo, że hotel jest za miastem  z centrum, co 10 minut można do niego dojechać trolejbusem 13 ( przystanek końcowy, do przejścia około 5 minut) lub rzadziej autobusem 87, pod sam hotel ( przystanek Pallavicini). Hotel zapewnia dojazd na lotnisko ( cena  i wielkość taksówki zależą od ilości osób – na specjalnych drukach wpisujemy dzień, godzinę, nr pokoju i ilość osób)

> zaplanuj zwiedzanie miasta w czasie deszczu, nie zmokniesz chodząc pod portykami

> może jesteście zainteresowani „ procesem bolońskim”?

> ogłoszenie o mieszkaniach do wynajęcia często są umieszczane na murach uniwersytetu

> najstarszy w Europie uniwersytet, dwie krzywe wieże ( Le Due Torri)

> miłośnicy jedzenia nie mogą przeoczyć uliczki Via Pescherie Vecchie ( od Piazza Maggiore, do godz.13 tej i od 15.30, quadrilatero.net)

> Santuario di Santa Maria della Vita (via Clavature 10), odwiedzają wszyscy z uwagi na niezwykłą rzeźbę Niccolo dell’Arca pod tytułem „Campianto sul Cristo morto”

> Santo Stefano, kompleks 7 świątyń ( czynne 4)

> Museo Internazionale e Biblioteca della Musica, muzeum instrumentów muzycznych znajduje przy via Strada Maggiore 34, biblioteka muzyczna przy Piazza Rossini 2

> cudowne, zabytkowe instrumenty muzyczne,  Collezione Tagliavini ( w kościele z VII wieku, Via Parigi 5)

> Museo Storico Didattico della Tappezzeria,  muzeum (w Villa Spada)  ze starymi tkaninami, haftami, lampasami, strojami, warsztaty do wytwarzania tkanin, narzędzia tapicerskie. Można dojść pieszo Via Saragozza ( można iść w deszcz -ulica z podcieniami na długości 4 km) W parku ( za biblioteką) znajdują się płaskorzeźby ( wykonane przez uczniów szkół plastycznych)  przedstawiające twarze kobiet

> Mercato di Mezzo, przy ulicach Clavature, Drapperie, Caprarie, urokliwy całoroczny bazarek

> mensa (stołówka) Santa Apollonia, miejsce bardzo popularne wśród studentów, nie wiem czy mogą korzystać   z niego wszyscy studiujący czy tylko studiujący w Bolonii ( via Santa Reparata 12)

> nie przeocz Palazzo Isolani via Corte Isolani  5

> via Emilia Levante w stronę dzielnicy San Lazzaro, duży polski cmentarz

* Cesenatico, to miasteczko, alternatywa do wiecznie zatłoczonego Rimini, ciekawe Museo della Marineria

* Ferrara, Castello Estense

* Ferrara, Enoteca al. Brindisi (Via Guglielmo degli Adelardi, 11), prawdopodobnie najstarsza ( z XV w.)  gospoda ( teraz też enoteca) na świecie. Na górze mieszkał Mikołaj Kopernik. Charakterystycznym ciastem dla miasta jest Pampepato Ferrara ( Pampepato Terni)

* Imola, park generała Władysława Andersa i pomnik niedźwiedzia Wojtka (odsłonięty w IV 2015)

* Imola, park generała Władysława Andersa i pomnik niedźwiedzia Wojtka (odsłonięty w IV 2015)

* Langhirano ( Blisko Parmy), miejscowość i region znane z szynki parmeńskiej

* Maranello, Muzeum Enzo Ferrari

* Modena, miejscowość znana z wytwarzania octu balsamicznego, proszę odwiedzić  Mercato Albinelli (Via Luigi Albinelli 13), od produktów tam wystawionych naprawdę nie można oderwać oczu

* Parma

> miejscowość i region znane z wytwarzania sera parmezan (parmigiano reggiano), szynki parmeńskiej. Adres najbardziej znanej wytwórni sera, Via Casello Poldi, 7

> Teatro Farnese, warto zobaczyć ten niezwykły obiekt architektury

> miasto Giuseppe Verdiego ( ur. blisko w Busseto), Międzynarodowe Konkursy Śpiewacze, Paganiniego (jego grób znajduje się na tutejszym cmentarzu Cimitero della Villetta))

> Museo del Prosciutto, muzeum szynki parmeńskiej

> Muzeum Lalek, Castello dei Burattini Strada Macedonio Melloni, 3

> Parco Ducale, a w nim piękne rzeźby

* Piacenza, jak tu będziecie spróbujcie kluseczek „pisarei” (ricetta pisarei – można zrobić w domu)

* Ravenna

> pomocna przy zwiedzanie: Ravenna Visit Card

> miasto słynące z mozaik (wielka szkoda, że omijane przez biura podróży), aż 8 obiektów znajduje się na liście UNESCO, kilka z tych obiektów można zwiedzać na wspólny bilet

> Mirabilandia, olbrzymi 30 hektarowy park rozrywki

* Reggio nell’Emilia, miejscowość gdzie powstał hymn Polski

* Rimini, grobowiec Federico Feliiniego i Giulietty Masiny. Ich muzeum via Clementini2

* Rimini, jedna z największych plaż Europy ( bisko stąd do San Marino)

* Riccione, blisko Rimini, Aquafan, olbrzymi park wodny

* Le Roncole, miasteczko gdzie urodził się Verdi, można zwiedzać jego dom rodzinny

* Salsomaggiore Terme, miasto należące do EHTTA (Europejskie Stowarzyszenie Miast Termalnych)

* Savio, blisko Cervia, Rawenny, Mirabilandia,  największy park rozrywki Włoch, blisko morza i plaży,  70 ha; sztuczne jeziora, wodospady, rzeka, repliki słynnych budowli, kolejka górska, drewniana kolejka, diabelski  młyn, 2 wieże, rejsy łodzią. Za darmo do 1m wzrostu

  Flaga San MarinoSan Marino ( sąsiaduje z regionem Emilia Romania i  Marche, nie należy do Unii, posługuje się EURO,  całe państwo jest strefą bezcłową). Republika oddalona około 20 km od Rimini ( dogodny dojazd autobusem z  dworca kolejowego), raj dla filatelistów i numizmatyków. Atrakcje: Bazylika z relikwiami św. Marino, patrona miasta, muzea (Starej Broni, Współczesnej Broni, Starych Samochodów, Ciekawostek ( Osobliwości), Figur Woskowych, Filatelistyczno – Numizmatyczne, Kolekcja Pojazdów Ferrarri). Ciekawą pamiątką jest laska z odkręcaną rączką, a w lasce menzurka na kieliszeczek czegoś ulubionego.

 

6. Kalabria (Calabria), stolica Catanzaro

* Region położony nad morzami Tyrreńskim i Jońskim, z trzema olbrzymimi parkami narodowymi ( Hollino, Calabria, Aspromonte)

* Catanzaro, Villa Margherita ( Via Jannone), piękny ogród, muzeum (rękopisy, monety)

* Le Castella, wioska z zamkiem położonym na wyspie,  dworzec kolejowy w Crotone ( około 20 km)

* Diamante (prowincja Cosenza), miasteczko znane z festiwalu chili, skalistej wysepki Cirella i pięknych malowideł na zewnątrz domów ( co roku odnawiane)

* Pizzo, Chiesetta di Piedigrotta, kościół w skale,  stacja Lamezia Terme ( też lotnisko, 27km) lub Vibo Valentina Pizzo ( 4km)

* Reggio di Calabria, stąd wspaniały widok na Sycylię a w Muzeum Archeologicznym do zobaczenia słynne Brązy z Riace (posągi greckie z brązu znalezione przez nurka w latach 70 tych XX w.)

* Reggio di Calabria,  Bergamotteria, Via del Torrione 69/5, miejsce na wspaniałe prezenty,  wyroby cukiernicze, alkoholowe, perfumeryjne z bergamotki

* Reggio di Calabria, tu urodził się Gianni Versace

* Reggio di Calabria,  Universito per Stranieri, uniwersytet dla obcokrajowców 

* Zambrone, Aquapark nad samym morzem, basen do surfowania, ślizgawki, leniwa rzeka, kilkutorowe zjeżdżalnie

 

7. Kampania (Campania), stolica Neapol ( Napoli)

* A3, Autostrada Słońca ( bezpłatna?) od Neapolu ( lub Salerno) do Regio di Calabria niesamowite widoki

* Amalfi, cudowne miasteczko ( malownicza droga dojazdowa, Costiera amalfitana, wpisana na listę UNESCO), dawna Republika Morska, tu urodził się Flavio Gioia  ( prawdopodobnie(?) wynalazca kompasu magnetycznego)

zon.it

* Capaccio, aby spróbować prawdziwej mozzarelli i innych serów, lodów, obejrzeć stare narzędzia rolnicze, zobaczyć, w jakich warunkach żyją bawoły można wybrać się na farmę ( ponad 100 lat w jednej rodzinie) Caseificio Vannulo do pana Antonio Palmieri

* Capri, wyspa, z dwoma miastami ( Capri i Anacapri), z portu Marina Grande do Capri kursuje kolejka linowa, promy z Neapolu, Sorrento, Amalfii, Ischii, Positano, Salerno. Capri: Carthusia,  via Matteotti 2, sklep ( z duszą) z perfumami sporządzanymi wg receptur sprzed 500 lat, Canfora, via Camerelle 3, piękne, drogie, ręcznie robione ( też wg własnego pomysłu) sandałki

* Capua (Kapui), niestety resztki drugiego co wielkości amfiteatru na świecie

* Casarta, piękny park z kaskadami, posągami zbudowany na wzór Wersalu

* Ischia, wyspa blisko Neapolu (transport wodolotem), atrakcyjna turystycznie z powodu widoków, źródeł termalnych, cudownego Garden Lady Walton’s ( historia powstania ogrodu powinna być ciekawa dla muzyków, artystów), utrzymywanego przez włoską i brytyjsko-włoską fundację, dużo uroczystości religijnych, szczególnie w Pansa. Wyspa słynie z produkcji rucolino.

* Neapol

> na liście UNESCO

> Museo Nazionale, muzeum, w którym znajdują się( między innymi) mozaiki z Domu Fauna z Pompeii

> Castel dell’Ovo, Zamek Jajeczny

> Teatro di San Carlo, scena ceniona na równi z operą mediolańską

> wyspy prowincji Neapol: Capri, Ischia, Procida

> stolica pizzy, Da Michele, Via Cesare Sersale 1, najsłynniejsza, działająca od 1870 pizzeria

> tu przez cały rok można obejrzeć, kupić szopkę bożonarodzeniową,  via San Gregorio Armeno

> tablica poświęcona Gustawowi Herlingowi Grudzińskiemu, via Francesco Crispi 69 Jego grób ( rodzinny grobowiec rodziny Croce) na cmentarzu Foggio Reale w Neapolu. W Neapolu mieszkali też Słowacki, Sienkiewicz, Staszic

* Pietrolcina, maleńka miejscowość gdzie urodził się ojciec Pio, dziś pielgrzymi odwiedzają kilka skromnych domów gdzie późniejszy święty spędził dzieciństwo

* Pompeje, miasteczko przykryte lawą Wezuwiusza na początku naszej ery

* Procida, wyspa w pobliżu Neapolu (w pobliżu Vivara – wyspa, rezerwat przyrody; Nisida – wysepka z ciekawą historią, niedostępna dla mieszkańców)

* San Marco, na miejscowych cmentarzu, grób Marka Jackowskiego, polskiego muzyka, założyciela Manamu

* Wezuwiusz, wulkan

 

8. Lacjum (Lazio), stolica Rzym (Roma)

* Bagnaia, blisko Viterbo, piękne ogrody Villa Lante

* Campodimele ( blisko Cassino), miasteczko „długowiecznych ludzi

* Cassino, małe miasteczko z zakonem benedyktynów ( relikwie św. Benedykta – założyciela zakonu i jego siostry św. Scholastyki, założycielki zakonu benedyktynek). Monte Cassino, bronili go w czasie wojny polscy żołnierze pod dowództwem generała Władysława Andersa. Polecam piękny tekst Violetty Szostak „O niedźwiedziu, który został żołnierzem

Czerwone maki na Monte Cassino

Czy widzisz te gruzy na szczycie? Tam wróg twój się ukrył jak szczur, Musicie, musicie, musicie, Za kark wziąć i strącić go z chmur, I poszli szaleni, zażarci, I poszli zabijać i mścić, I poszli jak zawsze uparci, Jak zawsze za honor się bić

Czerwone maki na Monte Cassino, Zamiast rosy piły polską krew, Po tych makach szedł żołnierz i ginął, Lecz od śmierci silniejszy był gniew, Przejdą lata i wieki przeminą, Pozostaną ślady dawnych dni, I wszystkie maki na Monte Cassino, Czerwieńsze będą, bo z polskiej wzrosną krwi

Runęli przez ogień, straceńcy, Niejeden z nich dostał i padł, Jak ci z Samosierry szaleńcy, Jak ci spod Racławic sprzed lat, Runęli impetem szalonym, I doszli. I udał się szturm, I sztandar swój biało-czerwony, Zatknęli an gruzach wśród chmur.

Czerwone maki……

Czy widzisz ten rząd białych krzyży?, Tam Polak z honorem brał ślub, Idź naprzód, im dalej, im wyżej, Tym więcej ich znajdziesz u stóp, Ta ziemia do polski należy, Choć Polska daleko jest stąd, Bo wolność krzyżami się mierzy, Historia jeden ma błąd.

17/18 V 1944r. tekst: Feliks Konarski, muzyka: Alfred Schutz (paradoks: z tantiem korzystali  Niemcy –  IX 2015 prawa autorskie uzyskała Polska)

* Fiuggi, miasto należące do EHTTA (Europejskie Stowarzyszenie Miast Termalnych)

* Greccio, miasteczko, w którym w 1223 roku św. Franciszek zrobił pierwszą szopkę bożonarodzeniową. Dziś szopki można zobaczyć w Santuario Francescano del Presepio

* Rieti, w miasteczku jest geograficzne centrum Włoch i pomnik lira ( ponad 3m wysokości i ponad 1200 kg). (patrz: Vacone)

* Rzym, atrakcje turystyczne

Watykan ( Bazylika św. Piotra, Muzeum Watykańskie), Bazylika św. Jana na Lateranie, Bazylika Santa Maria Maggiore, Bazylika św. Pawła za Murami, Santa Maria degli Angeli ( zaprojektowany przez Michała Anioła natomiast drzwi zaprojektował polski artysta Igor Mitoraj – 2005r), Koloseum ( walki gladiatorów), Kapitol, Forum Romanum ( centrum starożytnego Rzymu), Panteon ( grobowce królów oświetlone przez wielkie, okrągłe okno na szczycie kopułowego dachu, Piazza della Rotonda), Zamek św. Anioła, Kwirynał, Plac Hiszpański ( Schody Hiszpańskie, Plac Navona ( najlepiej późnym wieczorem), Fontanna di Trevi ( i wiele innych),Trastevere ( Zatybrze), Accademia Nazionale di Santa Cecilia (Audytorium Parco della Musica ul Largo Luciana Beria 3,  Via Appia Antica ( na terenie Rzymu w Parco dell”Appia Antica  z licznymi katakumbami  (i Chiesa del Domine Quo Vadis – Via Appia Antica 51) z polskimi Michalitami,  opiekunami kościoła

   Via Appia Antica = Appian Way  (mapa:romanhomes.com)

* Rzym, (Roma,  wspak: Amor), nazywany szkatułką bezcennych klejnotów

> największy dworzec kolejowy: Termini ( w pobliżu najwięcej tanich hoteli), tu zatrzymuje się  większość autobusów (Piazza del Cinquecento), przecinają się dwie linie metra: A (czerwona: między innymi:  Watykan, Muzeum Watykańskie, Schody Hiszpańskie, Fontanna di Trevi, Bazylika św. Jana na Luteranie) B (niebieska: między innymi: Koloseum, Bazylika św. Pawła za Murami) dwa lotniska: 1. Fiumicino ( Leonarda da Vinci, trzy terminale: krajowy, dla strefy Schengen i dla pozostałych), dojazd do centrum kolejką, 2. Ciampino, metro A, B. Bilety: BIT (75 minutowe, 1 przejazd metrem/pociągiem+ inne środki komunikacji miejskiej w ramach  75 minut), BIG (jednodniowy, ważny do g.24-tej w dniu skasowania), BTI (trzydniowy), CIS (tygodniowy)

> parkowanie, najtaniej przy stacjach metra, w mieście należy kupić kartę ( lub kilka) do parkowania,  zaznaczyć na niej datę i godzinę i włożyć za szybę

> Cinecitta, Cinecittas Studios,  via Tuscolana, największe studio ( miasteczko) filmowe we Włoszech (gotowe miasteczka, ulice, pałace z całego świata, świat podwodny, kosmos i wiele innych atrakcji)

> kościół świętych Vincenzo i Anastasio, blisko fontanny Di Trevi, tu znajdują się serca, płuca ( wnętrzności) balsamowanych kilku papież

> kościół Św. Cecylii ( patronki muzyków), Piazza Santa Cecilia 2 ( Zatybrze) ciekawa rzeźba, ciekawa historia Jej życia na www.sacred-destinations.com/italy/rome-santa-cecilia

> kościół Santa Maria della Cocezione dei Capupccini ( Via Vittori Venetto 27, blisko Piazza Barberini),  a pod nim kilka kaplic z ludzkich czaszek, kości

> Cimitero del Verano, zabytkowy cmentarz (Za Murami), między innymi grobowce kilku Polaków (Aleksander Gierymski- malarz, Karolina Lanckorońska – wybitna działaczka polonijna we Włoszech)

> usta prawdy, Bolca della Verita, w Santa Mari in Cosmedin, Piazza delle Bolca della Verita, metro Circa Massimo

> Isola Tibertina, wyspa na Tybrze

> kościół San Francesco a Ripa, Piazza San Francisco d’Assisi 88, Trastevere ( Zatybrze) można obejrzeć celę, w której   mieszkał św. Franciszek

> kościół polski pod wezwaniem św. Stanisława, via Botteghe Oscure 15

> sklepy z polskimi artykułami: via Vespasiano 30 ( metro A Ottaviano), via Lorenzo il Magnifico 170  (metro B Tiburtina)

> Santa Maria del Topolo (NMP Wszystkich Ludzi), Piazza del Popolo, kościół tytularny kardynała Dziwisz

> Santi Silvestro e Martino ai Monti, Viale del Monte Oppio 28, kościół tytularny kardynała Nycza

> przydatny kontakt przy wyjeździe do Rzymu: ENIT – Narodowy Urząd Turystyki Włoskiej

>  Fondazione MAXXI, muzeum sztuki XXI w., Via Guido Reni 4, nowe muzeum o ciekawej  architekturze

> Barbiconi, Via di Santa Caterina da Siena 58, zajrzyjcie tu koniecznie, ja trafiłam po przeczytaniu artykułu  „Rzymski Krawiec” Bożeny Aksamit i Pawła Pustelnika traktującego o modzie „świątobliwych”

> Gamarelli, via Santa Chiara 34, zakład krawiecki (należący od XVIII wieku do jednej rodziny), zajmujący się  projektowaniem i szyciem szat dla duchownych

> via dei Coronari ( od Piazza Navona) ulica ( od 1475) rzemieślników, antykwariuszy, tu można kupić oryginalne pamiątki

> polecam spacer po Via Margutta (od Piazza di Spagna, metro Spagna), przepięknej ulicy malarzy, artystów

> via Condotti 68, siedziba Zakonu Maltańskiego

> „grattachecca” przysmak ma upalne dni, siekany lód z syropem owocowy, najbardziej popularne miejsce to via Trionfale róg via Telesio

> staram się nie polecać restauracji, ale po przeczytaniu „Makarony wszystkich smaków” Jarosława Mikołajewskiego muszę to zrobić ( poczytałam też opinie internautów) i polecam… Pastificio  (8 Via della Croce, 20 kroków jak pisze autor od Schodów  Hiszpańskich, miejsce od prawie 100-u lat w rękach tej samej rodziny)

> kto tu odwiedzał Wzgórze Amfor, Testaccio?

Rzym

> środa, ukazuje się informator kulturalny o Rzymie „Roma c’e”

> od poniedziałku do soboty, g. 6.00 – 14.00, Mercato Campo de Fiori, najbardziej znany rzymski targ, dobre miejsce na śniadanie

> niedziela, g.6.00 – 14.00 Marcato Porta Portese, miejsce klimatyczne, można tu kupić wszystko, można też zjeść śniadanie, można być sprytnie okradzionym

Flaga Watykan  Państwo – Miasto Watykan, miejsce conclave ( pod kluczem) wyboru papieża, kardynałowie w czasie konklawe mieszkają w Domus Sanctae Marthae, przyległym do Bazyliki Świętego Piotra. Watykan, najmniejsze państwo świata, wydaje własne Euro ( nie może być członkiem Unii Europejskiej) istniejące od 1929r (Bazylika św. Piotra, a poza Watykanem: św. Jana na Lateranie, katedra Rzymu–ze schodami, po których chodził Jezus, św. Pawła za Murami – z portretami wszystkich papieży, Santa Maria Maggiore, Pałac w Castel Gandolfo (miasteczko poza Rzymem, większe od Watykanu,  od 21 X 2016 cały pałac udostępniono do zwiedzania turystom, bilety w Muzeum Watykańskim, pociągiem w kierunku Albano Laziale, około 40 minut, lub autobusem ze stacji metra Anagina, metro A, hasło: roma metro A

Watykan utrzymuje stosunki dyplomatyczne z prawie wszystkimi państwami na świecie, do bazyliki św. Piotra prowadzi rzymska Via della Conciliazione, z dworca kolejowego Termini w Rzymie dojazd do bazyliki autobusem nr 64, metrem linią A ze stacji Ottaviano i wysiądziemy przy Muzeach Watykańskich ( po bilety do muzeum jest zawsze długa kolejka, z reguły najlepiej jest około południa), w Muzeum Watykańskim mamy do wybory 4 szlaki do zwiedzania, szlak D prowadzi przez wszystkie obiekty udostępnione do zwiedzania ( obraz Jana Matejki „Sobieski pod Wiedniem”): mv.vaticana.va, ( ostatnia niedziela miesiąca czynne bardzo krótko, ale wstęp wolny) szczątki św. Piotra znajdują się w Bazylice na dole pod ołtarzem, wejście do Skarbca w nawie bocznej bazyliki, przy głównym ołtarzu mszę może odprawiać tylko papież, w bazylice znajduje się ponad 40 ołtarzy, na podłodze zaznaczone są długości największych kościołów na świecie ( np. NMP w Gdańsku), Święte Drzwi – burzy je złotym młotkiem papież raz na 25 lat lub w czasie nadzwyczajnych uroczystości, po 12 miesiącach zostają zamurowane, pielgrzymi mogą wyspowiadać się w języku polskim, Ogrody Watykańskie można zwiedzać tylko w zorganizowanych grupach z przewodnikiem ( uzgodnić wcześniej, około 2 miesięcy, w Prefekturze Watykańskiej i informacji turystycznej lub dzięki Opera Romana Pellegrinaggi ( upewnijcie się, bo czasami organizacja wycieczek jest zawieszona). Ogrody Watykańskie  nieczynne w niedzielę i święta, darmowe wejście w ostatnią niedzielę miesiąca, audiencje odbywają się w środy ( bilet bezpłatny do odebrania wcześniej w Prefektura della Casa Pontificia), w czasie audiencji kobiety muszą mieć nakryte głowy, wejścia do Watykanu strzeże gwardia szwajcarska najmniejsza armia świata w strojach zaprojektowanych przez Michała Anioła, na terenie Watykanu (Brama Świętej Anny) funkcjonuje oblegana przez turystów Poczta Watykańska, na Placu Św. Piotra, w miejscu (na bruku) gdzie był Jan Paweł II w momencie zamachu jest tablica „XIII V MCMLXXXI” (dawniej jedna czerwona kostka). Przy grobie Jana Pawła II można zatrzymać się na około 2 minuty, nie wolno nic zostawiać.

Msze święte odprawiane po polsku – kościół św. Stanisława (via delle Botteghe Oscure, tu też Biuro Informacji dla Pielgrzymów Polskich, grób św. Stanisława Kostki znajduje się w kościele św. Andrzeja na Kwirynale.

Do grobu św. Piotra można dojść starym pielgrzymkowym szlakiem Via Francigena (na liście Europejskiego Instytutu Dróg Kulturowych)

Jałmużnik papieski – ważna osoba (biskup) udzielająca wsparcia w imieniu papieża, Papież Franciszek na tę funkcję powołał Polaka – biskupa Konrada Krajewskiego

Bazy noclegowe, pielgrzymkowe:

Dom Pielgrzyma im Jana Pawła II Via Cassia 1200,  dojazd  pociągiem albo autobusem na dom-polski-rzym.manifo.com/kontakt, Dom Pielgrzyma „Sursum Corda”( dawniej „ Corda Cordi”) Via Enrico de Osso 73 , pod hasłem Papieskie Kolegium Polskie w Rzymie, znajdziemy kilka przydatnych linków

Modlitwy ( www.e-wloski.pl)

Ojcze Nasz – Padre Nostro

Padre nostro, che sei nei cieli, sia santificato il tuo nome, venga il tuo regno, sia fatta la tua volontà, come in cielo così in terra. Dacci oggi il nostro pane quotidiano, e rimetti a noi i nostri debiti come noi li rimettiamo ai nostri debitori, e non ci indurre in tentazione, ma liberaci dal male. Amen.

Zdrowaś Maryjo – Ave Maria

Ave Maria, piena di grazia, il Signore è con te. Tu sei benedetta fra le donne e benedetto è il frutto del tuo seno, Gesù. Santa Maria, Madre di Dio, prega per noi peccatori, adesso e nell’ora della nostra morte. Amen.

Wyznanie wiary – Credo
Io credo in Dio, Padre onnipotente, creatore del cielo e della terra; e in Gesù Cristo, suo unico Figlio, nostro Signore, il quale fu concepito di Spirito Santo, nacque da Maria Vergine, patì sotto Ponzio Pilato, fu crocifisso, morì e fu sepolto; discese agli inferi; il terzo giorno risuscitò da morte; salì al cielo, siede alla destra di Dio Padre onnipotente; di là verrà a giudicare i vivi e i morti. Credo nello Spirito Santo, la santa Chiesa cattolica, la comunione dei santi, la remissione dei peccati, la risurrezione della carne, la vita eterna. Amen.

* Tivoli, dojazd pociągiem ( około 30 km) z Roma Tiburtina, od 2005 ( po 100 latach) znów możemy zobaczyć cud natury, ulubione miejsce fotografików, malarzy,  Villę (park) Gregoriana z Doliną Piekieł i Grotą Syren,  około 2 godz. zwiedzania trochę trudnego ( nieczynne od X do III),  Villę d’Este z przecudnymi fontannami ( wieczorem dodane światło i dźwięk),  Villę Hadriana ( Adriana) ( na liście UNESCO), Elio’s Vineyard – prywatna winnica i ogród owocowo-  warzywny Elia

* Vacone (k/Rieti, około 60 km od Rzymu), Solo per Due, najmniejsza restauracja na świecie…dla 2 osób. Wszelkie informacje o tym niezwykłym miejscu znajdziecie na ich stronie

* Viterbo, średniowieczne miasteczko, odbywały się tu konklawe (conclave, pod kluczem, ten termin narodził się tutaj po tym jak ludność miasteczka zamknęła na klucz kardynałów, bo ci nie mogli przez długi czas, ponad 1000 dni, wybrać papieża), w okolicy można skorzystać z ogólnodostępnych źródeł termalnych (dobre pod koniec dnia po długim chodzeniu)

* Wyspy Poncjańskie ( zamieszkałe: Ponza, Ventotene;  bezludne: Palmarola, Zonnone, Gavi, Santo Stefano) leżą między Rzymem a Neapolem. Największa Ponza ( ponad 40 km linii brzegowej). Na Ponzę można dostać się z dworca Termini (Rzym) do Anzio (do 1 godz. pociągiem), a dalej wodolotem lub promem, z lotniska Fiumicio  autobusem do portu Fiumicio ( taka sama nazwa), dalej promem ( czas zależy od ceny, jaką zapłacimy, od 2 do 4 godz.), z Monte Casino do portu Formii, dalej promem

 

9. Liguria, stolica Genua (Genova)

* park narodowy Monte di Portofino, wejście od Portofino, Rocco, Nozarego, szlaki i informacje na stronie parku

* Camogli, między Portofino a Camogli, San Fruttuoso Abbey, klasztor Benedyktynów w zatoce ( pieszo lub od morza)

* Cinque Terre, przeurocze miasteczka (Riomaggiore, Manarola, Corniglia, Vernazza, Monterosso) nad morzem,  wpisane na listę UNESCO, można tam dotrzeć drogą wodną,  koleją ( z La Spezii, Trasa Mediolan – Genua) pociąg (lokalny)  zatrzymuje się we wszystkich 5-ciu miasteczkach. Dojazd samochodem to bardzo trudna sztuka (po górskich, wąskich skałach), samochodem nie można wjeżdżać do miasta. Miedzy wszystkimi miejscowościami  prowadzi pieszy szlak nadmorski Sentiero Azzurro długości 12 km. Karta Cinque Terre (od 1 do kilku dniowa) upoważnia do korzystania z komunikacji, wstępu do Parku Narodowego. Do Manaroli należy  przywieźć kłódkę ze swoimi inicjałami i zapiąć na tę kłódkę swoją miłość (via dell’Amore, między Manaroli  a Riomaggire). Do Cornigli ze stacji kolejowej prowadzą bardzo długie schody. Lotnisko w Genui około 100km.

* słynni genueńczycy: Krzysztof Kolumb ( można oglądać jego dom, Piazza Dante), Andrea Noria (dowódca floty  włoskiej), Paganini ( nigdy nie grał na bis)

* Genua

> Porto Antico, ponte Spinowa, olbrzymie oceanarium ( metro San Georgio)

> Mercato Orientalne, via XX Settembre, targ orientalny, metro Ferrarii,  blisko Teatro Carlo Felice

> Pietro Romanengo, via Roma 51, via Soziglia 74 ( od 1814r.) sklepy z ekskluzywnymi słodkościami

> turyści chcący zwiedzić to miasto chwalą sobie pobliskie pole namiotowe w Bogliasco

* San Remo, Festiwal Piosenki Włoskiej

* Seborga ( wirtualne państwo), proponuję wycieczkę do tego maleńkiego miasteczka po uprzednim przeczytaniu jego historii

 

10. Lombardia, stolica Mediolan ( Milano)

* strona dla żeglarzy: centomiglia.it

* największy park Włoch, Park Narodowy Stelvio, wejście z miejscowości Bormio, trasy, zdjęcia, noclegi na stronie parku

* jeziora: Como, Garda,  Iseo (z piękną wyspą Monte Isola – zakazany ruch samochodowy, nie można zabierać roweru, ale można wypożyczyć na wyspie, ulubiona przez  paralotniarzy i windsurfingowców),  dojazd promem z Sulzano lub Iseo,  położone wśród gór ponad 360m n.p.m. Lago d’Idro, reklamuje się spokojem, orzeźwiającą  temperaturą, brakiem komarów. Riviera dei Limoni, nad jeziorem Garda między Salo a Limone

 

* Brescia, na wzgórzu, w zamku, największe we Włoszech muzeum broni

* Civenna, Piano Rancio, Jungle Raider Park; nie dla małych dzieci, dla amatorów mocnych wrażeń; wiszące mosty; skoki na linach; wspinaczki; ekstremalne jazdy na rowerach górskich; zimą przeprawy na desce snowboardowej; śniadania i kolacje w restauracji nad brzegiem jeziora

* Cornello, Camerata Cornello e i Tasso, Muzeum Poczty założone przez rodzinę Tasso

* Cremona, miasto lutników ( około 150 pracowni), Museo Stradivariano (Via Palestro 17), a w nim kilkadziesiąt pięknych skrzypiec, Museo del Violino (Piazza Guglielmo Marconi) a dla lutników La Scuola di Luteria

* Livigno, sklepy w strefie bezcłowej

* Mantua (i pobliska Sabbioneta), tych miasteczek (na liście UNESCO), nie można pominąć przy zwiedzaniu regionu

* Mediolan

> parkingi, przy głównej stacji kolejowej FS Stazione Centrale, przy końcowych stacjach metra,  strefy bezpłatnego parkowania oznaczone liniami białymi, płatnego parkowania liniami niebieskimi (karta płatnego postoju – Sosta Milano)

> jedno lotnisko, daleko od miasta, jazda autobusem około 1 godz. do Stazione Centrale stąd już dobry  dojazd pociągiem do Bolonii, Florencji, Turynu, Werony, Wenecji

* Mediolan

> Santa Maria delle Grazie z Ostatnią Wieczerzą Leonarda da Vinci ( rezerwować bilety)

> katedra, tu pod ołtarzem głównym spoczywa ciało Karola Boromeusza ( kardynała Mediolanu), makabryczna figura św. Bartłomieja ( patrona większości rzemieślników), gwóźdź z krzyża Chrystusowego

> Teatr la Scala z pomnikiem Leonarda da Vinci na zewnątrz

> Casa Verdi ( Casa di Riposo per Musicisti), znają go wszyscy mieszkańcy miasta, dom dla emerytowanych artystów muzyków, ciekawe koncerty. Odwiedzane przez turystów miejsce spoczynku Giuseppe Verdiego ( który miał mieć piękny „milczący” pogrzeb)

> Biblioteca Ambrosiana (Ambrozjańska), Piazza Pio IX nr 2, biblioteka z XVIw., myślę, że wielbiciele papierowych książek (np. Codex Atlanticus Leonarda da Vinci), sztuki wyjdą stąd zachwyceni

> Il salato di Milano ( = Galeria Vitorio Emanuele) XIX wieczny pasaż handlowy

> Quadrilatero della moda ( Czworobok mody), (via Montenapoleone, via Sant’Andrea, via della Spiga, via Manzoni) terytorium, na którym znajdują się sklepy największych projektantów mody

> Spazio Rossana Orlandi, Via Matteo Bandello 14-16, to urocze miejsce z wyjątkowo pięknymi rzeczami

> ponoć największy qutlet w Europie, Serravalle Designer Outlet, poza miastem ( zorganizowany dojazd z Mediolanu)

> via Berchet 2 róg S. Raffaele, interesujący sklep dla kolekcjonerów różności i do zakupu prezentów

> Higt Tech Piazza XXV Aprile, 12, (niepowtarzalne pamiątki)

> Związek Polaków,  pomoc prawna, psychologiczna w języku polskim

> The Language Exchange, via Corso Buenos Aires 52, tu można  nauczyć się języka włoskiego

> polski sklep spożywczy też internetowy) via Giambellino42 ( wejście od via Tiki Vignoli) -polandia.it

> Effecorta, Via Franco Faccio 11, sklep do którego należy iść z własnym opakowaniem na produkty.  Warto zobaczyć jak to funkcjonuje  i kupić odrobinę czegoś

> na przegryzkę wpadnij do piekarni „Luini”via Santa Radegonda 16

> sobota, tylko w ten dzień, rano turyści mogą zobaczyć największy targ rybny we Włoszech, Mercato Ittico, Via Lombroso 95, mapa targowiska  na stronie targu, tam  też informacje o możliwości zwiedzenia największej we Włoszech hurtowni owoców oraz targu kwiatowego

> Bosco Verticale (Vertical Forest), Pionowy Las, blisko dworca kolejowego Milano Porta Garibaldi

* Pedesina, jest uważane za najmniejszą gminę włoską, na 6 tys. m2 mieszka około 30 mieszkańców (głównie emerytów). Około 70 km do Mediolanu

* Rodengo Saiano, a w nim z XI w. Opactwo św. Mikołaja

* Rodengo Saiano ( blisko Brescia) a w nim Franciacorta Qutlet Village ( dojazd autobusem spod dworca w Brescia),  miejsce na świetne, tańsze zakupy

* Valtellina, alpejska dolina w której powstaje bresaola, sezonowane trzy miesiące chude mięso

* Varese,  Sacro Monte, kilka XVII-to wiecznych kaplic wzdłuż drogi ( 2 km) prowadzącej na Św. Górę do kościoła  Santa Maria del Monte

 

11. Marche, stolica Ankona

* Ascola Piceno, piękne, stare miasteczko, w którym w 1870 Silvio Meletti opracował recepturę  likieru Anisetta Meletti, likieru można spróbować w starej Caffe Meletti, Piazza del Popolo

* Fabriano, słynne z fabryk papieru i Muzeum Papieru i Znaków Wodnych

* Genga, ( właściwie blisko Gengi) Jaskinie Frasassi

* Loreto, Santuario della Santa Casa, wg legendy mieszkał tu Jezus Chrystus z Maryją

* Offida, miasto słynące od wieków z koronkarstwa

* Pesaro, miasto kompozytora Gioacchino Rossini i malarza Tycjana

* Pesaro, Alexander Museum,  nowoczesne dzieło sztuki

* San Benedetto del Toronto, miasteczko słynące z „lungomare”, nadmorskiej palmowej (kilka tysięcy) plaży  i galerii rzeźb przy molu

* Urbino, na liście UNESCO, miasto Raffaela (Raffaello Sanzio) dom Raffaela

 

12. Molise, stolica Campobasso

13. Piemont (Piemonte), stolica Turyn (Torino)

* będąc w Piemoncie spróbuj „ bombardino” albo zrób go w domu w zimowy wieczór

* Acqui Terme, miasto należące do EHTTA (Europejskie Stowarzyszenie Miast Termalnych)

* Alba, miasto słynące z trufli (szczególnie białej – tartufo bianco, sezon na trufle X do I, zawodowy zbieracz to trifolao, a pomocnik to pies rasy lagotto romagnolo), mnóstwo wyrobów z dodatkiem trufli  w kilku sklepach,  na Via Vittorio Emanuele Narodowe Centrum Badań nad Truflami

* Alba, miasteczko ze słynną fabryką czekoladek Ferrero (Rocher, z orzechami i Mon Chieri z czereśniami)

* Bra, tu jest siedziba organizacji Slow Food („Obrona prawa do smaku” „Arka Smaku”)

* Orta San Giulio, miasteczko na wyspie na jeziorze Orta, można tylko dopłynąć

* Superga, góra i bazylika, o którą rozbił się samolot ( 4.05.1949r). W katastrofie zginęli zawodnicy AC Turyn

* Turyn

> rozważ zakup 48 godzinnej Torino Card ( przejazd komunikacją miejska, wstępy do muzeów)

> dla łasuchów, karta Choco-pass, jedno lub dwu dniowa, z wykazem historycznych kawiarni, cukierni  gdzie możemy próbować słodkości

> Cafe Cioccolateria al. Bicerin, Piazza della Consolata 5, czekoladowe specjały na miejscu i na wynos, ponad  250 lat tradycji

> Lingotto, via Nizza 230, Eataly, olbrzymi sklep należący do ruchu Slow Food, bary, restauracje

> kojarzony z Fiatem i Juventusem. Informacje o regionie: extratotino.il

> Muzeum Samochodów ( od 1933r), Museo dell’Automobile, Corso Massimo d’Azeglio 1

> obok katedry św. Jana, kaplica Całunu Turyńskiego ( patrz: syndologia)

> Mole Antolelliana, Via Montebello 20,  Muzeum Kina z pięknym widokiem z góry na Turyn

> ponoć największy qutlet w Europie, Serravalle Designer Outlet, poza miastem ( zorganizowany dojazd   z Turynu)

> rano, Piazza della Repubblica, targ spożywczy

> od poniedziałku do piątku, dzielnica Borgo Dora niesamowity, wielki pchli targ (balon.it) wykaz tematycznych, uroczych targów w mieście: mercati/Balon/index

* Varallo ( miejscowość), Święta Góra, z kapliczkami wzdłuż drogi na szczyt ( jak w Jerozolimie)  przedstawiającymi sceny z życia Maryi i Jezusa

* Valenza, miasteczko słynące z pięknych wyrobów jubilerskich, Vincent Melchiorze jest uważany za ojca biżuterii   włoskiej, jak jesteście zainteresowani to jest tu też szkoła złotników

* Wyspy Borromejskie:  Isola Bella, dotarcie z portu Stresa ( blisko Baveno),  miejsce warte odwiedzenia wyspa pałac  z przepięknymi ogrodami ( Ogrodami Miłości założonymi w XVII w., do ogrodów wchodzi się przez pałac), Isola Madre ( z jednym z najstarszych ogrodów botanicznych Włoch), Isola dei Pescatori ( wyspa, wioska rybacka)

 

14. Sardynia, wyspa, stolica Cagliary (patrz oddzielne opracowanie)

15. Sycylia, wyspa, stolica Palermo ( patrz oddzielne opracowanie)

 

16. Toskania (Toscana), stolica Florencja ( Firenze)

* ceny biletów do większości toskańskich ( i innych włoskich) muzeów: folrence-tickets.com

* wyspa Elba ( stolica Portoferraio),  geniodelbosco.it: promy z Piombino, rejs około godziny, najbliższe lotnisko w Pizie), zielona przez cały rok ( Park Narodowy Archipelagu Toskańskiego), dużo szlaków rowerowych, spacerowych, możliwość uprawiania wszystkich sportów wodnych, uczestniczenia w wycieczce na statku ze szklanym dnem, degustacji wspaniałych miejscowych win. Portoferraio, Villa dei Mullini, duża kolekcja, pięknie oprawionych (czerwona skóra) książek cesarza Napoleona, wjazd kolejką linową (albo pieszo) na Monte Capanna

* wyspy Toskańskie ( przybliżone odległości w linii prostej od Elby): Giglio (50 km), Capraia ( 33 km), Pianosa ( 13 km), Montecristo ( 39 km), Giannutri (75 km), Gorgona( 72 km), Francja ( Korsyka – 50 km)

understandingitaly.com

* Chianti, Brunello – znane toskańskie wina

* niektóre przysmaki Toskani: bruschetta – grzanka z czosnkiem i oliwą, crostini al lardo di Colonnata– grzanki ze słoniną z Colonnaty, trippa – flaki, castagno –kasztany ( na różne sposoby), panforte ( ciasto orzechowe ze Sieny)

* Anchiano, blisko Florencji, tu urodził się Leonardo da Vinci ( Leonardo z Vinci), tu jest jego dom

* Bagni di Lucca, miasto należy do EHTTA (Europejskie Stowarzyszenie Miast Termalnych)

* Carrara, Museo Civico del Marmo, piękne muzeum poświęcone marmurowi, który eksportuje się stąd na cały świat, w pobliskiej miejscowości Pietrasanta mieszkają artyści, rzeźbiarze wykonujący cuda z marmuru. Można tu było spotkać polskiego artystę Igora Mitoraja

* Castelnuovo di Garfagnana, sympatyczne miasteczko, stolica regionu Garfagnana skąd pochodzą kasztany jadalne i „farro”

* Collodi Pistoia, Giardino di Villa Garzoni, ten historyczny przepiękny ( drogi wstęp) ogród wodny ( z fontannami a nie basenami) na pewno zasługuje na uwagę (patrz: zdjęcia), to miejsce uwielbiane przez dzieci i dorosłych ( wszyscy znamy Pinokia)

> Colonnata, miejscowość znana z „Lardo di Colonnata” słoniny macerowanej przez kilka miesięcy w ziołach

* Florencja

> lotnisko 4 km od miasta

> główny dworzec kolejowy, Santa Maria Novella ( w podziemiach dworca duży parking), parkingi też przy Fortezza da Basso, via Filippo Strozzi 1

> polecam Hostel Plus Florence (czysto, wygodne łóżka, łazienki w pokoju a nade wszystko prościutka droga  z dworca Santa Maria Novella – pieszo kilka minut)

> miasto jest „do ogarnięcia pieszo” należy to przemyśleć przed zakupem biletów całodniowych, kilkudniowych,  różnych kart miejskich ( np. Carta Agile)

> Firenze Card, droga, ale przez 72 godziny ( zaplanuj je maksymalnie, uwaga: na osoby poniżej 18 lat wchodzące z posiadaczem karty) mamy spokój z opłatami za transport miejski, biletami wstępu do muzeów

> kursują specjalne autobusy po turystycznych szlakach. Najwygodniej kupić całodniowy bilet

> darmowe wycieczki piesze ( z przewodnikiem) Florence Free Tour

> na dodatkową wycieczkę zabierze nas z kolejowego dworca głównego Tranvia di Firenze

> Ponte Vecchio, most jubilerów

> muzea, galerie, parki, informacje o godzinach otwarcie, informacje o biletach wstępu na: uffizi.firenze.it uwaga: na wspólne bilety , Piazza Pitti 1 ( w Palazzo Pitti – kilka muzeów, galerii)

> Galeria Uffizi, kup bilet wcześniej przez internet unikniesz stania w ogromnej kolejce, dodatkowe atrakcje, wpisz: aperture serali Uffizi ( zwiedzanie nocne z atrakcjami)

> Katedra Santa Maria del Fiore ( Duomo) białe, zielone, różowe marmury z Carrary, Prado, Maremmy

> Basilica San Lorenzo, Kaplica Medyceuszy, Capelle Medicee, grobowce potężnego toskańskiego rodu

> Basilica di Santa Croce, z sarkofagami zasłużonych dla tego miasta

> Biblioteka Laurenziana, Piazza San Lorenzo 9, piękne schody wg. projektu M. Anioła

> Pallazzo Rucellai, via della Vigna Nova 16, Muzeum Historii Fotografii

> Museo Nazionale del Bargello jest tak bogate w różne zbiory, że każdy znajdzie coś dla siebie ( wspaniałe rzeźby, wyroby złotnicze i przepiękne wyroby z kości słoniowej)

> Museo  Galileo (przy Arno),  dobrze, że nie przez wszystkich omijane, setki przyrządów ze zbiorów możnych Florentyńczyków. Wspaniałe miejsce dla interesujących się naukami ścisłymi. Muzeum jest cenione przez Fundację Nobla, Szwedzką Królewską Akademię Nauk

> Argentiere Paolo Pagliai, via s.Jacopo 41 dla miłośników srebra

> Arte delle Carte, via Torrgiani 31,  Il Torchio, via de’Bardi 17, wyjątkowe prezenty notesy, szkicowniki

> Casa dei Tessuti, Via dei Pecori 20, sklep z pięknymi materiałami ( głównie jedwab)

> COIN, Via dei Calzaiuoli 56/R, dobry adres na zrobienie ostatnich zakupów

> Mercato delle Cascine w Parco delle Cascine wtorek g.7-14, Via delle Cascine, targ ze wszystkim

> Proccacci, via Tornabuoni 64, wybierz się tu na „panini tartufati” bułeczki z kremem z trufli

> Pasticceria Paszowski, Piazza della Repubblica 6, można wpaść na kanapkę, sałatkę, ciastko, kawę tam gdzie jadali polscy pisarze, poeci

> Pegna, Via dello Studio, delikatesy otwarte w 1860r

> Mercato Centrale ( przy Piazza del Mercato Centrale), wspaniały (!!!) targ spożywczy, można zrobić zakupy  i zjeść dużo taniej niż w restauracji

> Club del Gusto ( via dei Neri 50) lub Nerbone ( w Marcato Centrale) to dwa ponoć najlepsze adresy na spróbowanie florenckiego dania : trippa lub lapredotto. To jest typowe uliczne jedzenie, flaki, ale podawane w kanapce, w sałatce

> San Lorenzo Mercato, ten stary bazar na placu o tej samej nazwie polecam głównie rano ( 13,00 przerwa)

> plac Santo Spirito, codziennie targ głównie z żywnością, ale nie tylko.  W sklepiku z napisem civaie duży wybór nasion strączkowych, kasz, ziaren, mąki ( łącznie z kasztanową)

> tu urodził się twórca języka włoskiego, Dante, Via Santa Margherita 1, Museo Casa di Dante

> Carlo Collodi, twórca Pinokia, tu się urodził, tu zmarł (na ulicach pełno podobizn niesfornego Pinokia – Pinocchio), grób Carla Collodi znajduje się w bazylice San Miniato al Monte

> zaczęto bić w XIII w. europejskie monety-floreny

> Officina Profumo Santa Maria Novella,  via della Scala 16, drogie panie ( a panowie dla pań),  to pachnące miejsce istnieje ponad 400 lat

> Il Papiro, sklep ze specjalnością Toskanii, z ręcznie robionym papierem ( też papiery marmurkowe)  Można wziąć udział w kursie robienia takiego papieru

> Madova Gloves, istniejący od 1919r. sklep z rękawiczkami

> piękne ogrody (wstępy płatne) Boboli ( a w nim Museo delle Porcellane) Bardini, Torrigiani, Różany, Irysowy, Ogrodnicze, Matematyki

> Fiesole, maleńkie, stare ( III w p.n.e.) miasteczko w odległości 8 km od Florencji (autobusem miejskim)

> jedna z atrakcji Toskanii ( głównie Florencji), papier ( i cudeńka nim zdobione) robiony ręcznie ( też papier   marmurkowy), na stronie: il papisrofirenze.it/puntiVendita,  miejsca sprzedaży tego papieru   we Włoszech i na świecie

* Greve in Chianti ( Via Petriolo N.5) posiadłość Vignamaggio – tu urodziła się Lisa Gherardini („La Gioconda”, Mona Lisa namalowana przez Leonardo da Vinci, obraz w Luwrze w posiadaniu rządu Francji), można zamówić degustację i prelekcję o winie

* Livorno, główny port Toskani

* Lucca

> miasto platanów ( aleja ponad 4 km), miasto Giacomo Pucciniego, można wziąć udział w Międzynarodowym Festiwalu Muzycznym, stąd przywozi się cygara i akcesoria do nich

> Passegiata delle Mura, warto zrobić sobie spacer tym niezwykłym deptakiem ( 4 km) i obejrzeć miasto z góry

> Basilica di San Frediano, z mozaikami na fasadzie

> Palazzo Pfanner, do zwiedzania cudowne ogrody, staram się nie polecać miejsc noclegowych,   ale… to jest miejsce wyjątkowe

> via Fillungo, ponoć najbardziej romantyczne uliczka miasta

* Maresca (= Mapsulon), państwo wewnątrz Toskanii

* Montalcino, Abbazia di Sant Antimo, godne zobaczenia opactwo i droga do niego prowadząca na: antimo.it,   sprawdź godziny wyznaczone do zwiedzania

* Montalcino, sławne z powodu winnic, wina Brunello di Montalcino i „winnych” wycieczek

* Montecatini Terme, miasteczko należące do EHTTA (Europejskie Stowarzyszenie Miast Termalnych)

* Montefollonico (blisko Sieny), La Botte Piena, restauracja zaprzyjaźniona z Polakami

* Monteriggioni, malowniczo położone, wspaniałe miasteczko „za murami

* Orbetello, warto się tu wybrać w tygodniu ( w weekend jest tłoczno od Rzymian), miasteczko leży na środkowym  przesmyku prowadzącym do Monte Argentario

etineris.net

* Pianosa, Narodowy Park, tylko z przewodnikiem, zabronione cumowanie, przetrzymywano tu więźniów

* Pienza, stare miasteczko pod opieką ONZ (produkt z Pienzy to owczy ser „pecorino”) wraz z otaczającą  go doliną wpisane na listę UNESCO

* Pino ( blisko Certaldo), winoispiew.com, zapraszają Asia i Tomek, około 35km do Florencji i Sieny

* Piza, Krzywa Wieża, na Campo dei Miracoli ( Pole Cudów), w ratowaniu krzywej wieży ma udział Polak Michele Jamiolkowski ( Michał Molda)

* Porto Ercole, tu w miejscowym kościele został pochowany Caravaggio

* Prato, Museo del Tessuto, dla zainteresowanych włókiennictwem, dodatkami albo historią włókiennictwa i przepięknymi materiałami wyprodukowanymi od starożytności po dzień dzisiejszy

* Reggello ( blisko Florencji), Castello di Sammezzano, nie wiem czy ma już właściciela, ale jego 365 pokoi napewno warte są obejrzenia no i ten  przepiękny sekwoiowy park

* San Gimignano, bardzo stare miasteczko znane z pięknych starych wież (zakaz budowy nowych domów) i uprawy krokusa ( na szafran)

* San Casciano, Marchesi Antinori del Chianti Classico, winiarnia odwiedzana często przez turystów, jej bryła była konkurentką  Filharmonii Szczecińskiej w konkursie architektonicznym

* Saturnia, Terme di Saturnia ( Bagni di Saturnia), zdjęcia mówią same za siebie

* Siena, na liście UNESCO

* Siena, wyścigi konne Palio ( terminy, patrz: wydarzenia), historyczne walki między contradami  (dzielnicami, o historycznych nazwach), o bogato wyszywana chustę, transmisja w telewizji włoskiej

* Siena, Nannini, cukiernia ze słodkimi cudeńkami, założona w 1909r, trudno trafić

* Val di Merse, dolina znana z walorów przyrodniczych, z małych starych miasteczek wzdłuż rzeki

* Volterra, miasteczko słynące z wyrobów alabastrowych

 

17. Trydent (Trentina), stolica Trydent (Trento) i Górna Adyga (Alto Adige), stolica Bolzano

* najbardziej wysunięte na północ miejsce Włoch: Vetta d’Italia (Szczyt Włoch – 2912m)

* Madonna di Campiglio – raj dla narciarz

* Arco, arboretum

* Arco, Via Ferrata, to raj dla tych, którzy się wspinają po skałach

* Bolzano, Muzeum Archeologiczne ze szczątkami niedawno znalezionego człowieka (Otzi) sprzed 3300 lat p.n.e.

* Bolzano, MMM, Messner Mountain Museum, gratka dla ludzi gór, dla człowieka Reinholda Messnera. Muzeum jest jednym z pięciu ( na stronie pozostałe miejscowości) stworzonych przez tego zapaleńca, miłośnika gór

* Brixen, piękne stare (Xw.) miasteczko z katedrą, pałacem, Apteką Muzeum

* Isera, via Galvani 10, muzeum, kilkadziesiąt tysięcy kart pocztowych

* Maso Corto, wioska gdzie odbywają się corocznie Dni Polskie. Króluje język polski

* Riva del Garda, malownicze miasteczko nad jeziorem Garda uwielbiane przez artystów

* Stelvio, Passo dello Stelvio, dla odważnych, dla tych którzy lubią wyzwania, ponad 24 km, 48 zakrętów,  7,4% nachylenie

www.zanibike.net/altre/passo_dello_stelvio

* Vorderkas, Jaegerrast,  miejsce szczególnie polecane dla miłośników ciszy i serów ( można wpaść na  samą degustację, opłata kilka euro ( dolina Pfossen = Val di Fosse, funkcjonują nazwy niemiecka i włoska)

 

18. Umbria, stolica Perugia

* Alcatraz, eko-wioska, państwo w Umbrii

* Asyż, miasto św. Franciszka ( Giovanni Bernardone) założyciela Zakonu Franciszkanów. Jego ciało spoczywa w bazylice nazwanej Jego imieniem oraz św. Klary, założycielki Zakonu Klarysek. Jej ciało spoczywa w bazylice nazwanej Jej imieniem

* Asyż, rosarium przy katedrze Santa Maria degli Angeli z różami pozbawionymi kolców ( po tym jak św. Franciszek zetknął się z tymi różami różom opadły kolce a liście przybrały inny odcień zieleni)

* Gubbio, w ogrodzie za kościołem św. Franciszka, pomnik Franciszka i wilka ( przeczytaj wcześniej legendę)

* Gubbio, Tablice Iguwińskie ( Iguvium, dawna nazwa Gubbio) znajdują się w miejscowym muzeum (Palazzo dei Consoli), źródło wiedzy o wymarłym języku umbryjskim

* Norcia, słynie z trufli ( czarnych, białych) i wszelkich wyrobów, w których trufla jest składnikiem, sezon na trufle od XI do III

* Orvieto, malownicze miasteczko związane z ustanowieniem Bożego Ciała, przez papieża Urbana IV (hostia w ręce odprawiającego mszę księdza zaczęła krwawić)

* Perugia, via Baglioni Sotterranea( podziemna ulica), warto zrobić nią spacer

* Spoleto, Frantoio del Poggiolo, wytwórnia, ośrodek Monini, największych producentów włoskiej oliwy

* Terni, miasteczko blisko Orvieto ze sztucznym (165m) wodospadem

* Trevi, wokół miasteczka są uprawy sedano nero (czarnego selera), warto na jesieni spróbować z niego potraw

 

19. Wenecja Euganejska (Veneto), stolica Wenecja (Venezia)

* Abano Terme,  polecam to miasteczko dbającym o własne ciało

* Arqua Petrarca, małe, urocze miasteczko z sarkofagiem ze szczątkami Petrarki, jego dom ( a w min koci sarkofag)

* Bassano del Grappa

> Poli Grappa Museum,  tu powstała Grappa

>  Museo Remondini, interesujące Muzeum Drukarek Remondini

> Muzeum Motoryzacji „Bonfanti-Vimar”

* Casier (blisko Wenecji i Treviso), miejscowość  w której znajduje się Cimitero dei Burci ( cmentarzysko barek porzuconych w czasie wprowadzenia zakazu żeglugi na rzece Sile)

* Castelnuovo ( nad j. Garda), Gardaland,  największy park rozrywki we Włoszech

* Cisano, Museum Olio Extra Vergine di Oliva

* Conegliano, miejscowość, w której pan Beniamino Maschio, produkuje słynny likier z poziomek

* Conegliano, należy stąd przywieźć buteleczkę prosecco – białe, lekko musujące

* Fossalta (poczta: Lazise sul Garda) Caneva World Park, jeden z największych parków wodnych Europy

* Padwa

> Bazylika św. Antoniego ( w skarbcu: ciernie z korony cierniowej Chrystusa, kawałek Krzyża oraz broda,  język św. Antoniego)

> miasto dla miłośników malarstwa Correggio ( Antonio Allegri urodzony w Correggio), jego dzieła można spotkać w większości kościołów w mieście

> Camera del Coreggio ( pokój Coreggia) Via Melloni 3 ( przy Klasztorze Benedyktynek)

> Orto Botanico di Padova, piękny ogród botaniczny

* Peschiera, blisko Wenecji, Gardaland, park rozrywki nad jeziorem Garda, 2 km od stacji Peschiera  na trasie kolejowej Mediolan-Wenecja

* Peschiera, blisko Wenecji, Canevaworld,  5 km od stacji Peschiera, samochodem  autostradą Mediolan-Wenecja, zjazd na Peschiera del Garda i zgodnie z kierunkowskazami na Canevaworld

* Poveglia, włoska wyspa strachu, od kilkudziesięciu laty niezamieszkana znajduje się na liście najstraszniejszych  miejsc na Ziemi,  od 2014 rząd włoski chce ją oddać w dzierżawę na 99 lat.

  www.scmp.com

* Treviso, Parco Naturalne dei Fiume Sile, a w nim szlak il Girasile zielona droga wzdłuż rzeki Sile,  do zdobywania na piechotę, na rowerze, po wodzie ( po drodze Wenecja)

* Valeggio sul Mincio, ( dojazd z Werony autobusem miejskim), Parco Giardino Sigurta, jeden z najpiękniejszych ogrodów świata. Otwierany na początku III  (należy wcześniej sprawdzić datę)  świętem tulipanów. Ogrody można zwiedzać rowerem, kolejką, wózkiem elektrycznymPark Sigurta, jeden z najpiękniejszych włoskich parków, założony w XVIIw.

* Wenecja, miasto na liście UNESCO

> jak ktoś wybiera się do tego miasta w X, XI polecam informacje pod hasłem „Acqua Alta”

> Weneckie wyspy: San Michele (leżąca między Wenecją a Murano, wyspa-cmentarz, jest jedną z atrakcji   turystycznych miasta), Torcello ( najstarsza, mało zaludniona), Burano ( wioska rybacka słynąca z koronek  i kilkutysięcznych zbiorów w Muzeum Koronek, Piazza Galuppi 187, oraz z pięknych kolorowych domów),  Murano ( słynąca z kryształów = venetian-glass.info, szkła weneckiego i Museo del Vetro = Museo Vetrario, Giustinian Fondamente 8) (polecam na Murano galerię artysty Cesare Toffolo) , Giudecca, Sacca Fisola, Sacca San Biagio ( od spalarni, wyspa śmieci), Vignole,  Certosa, San Giorgio Maggiore, Saint Erasmus ( wysepka rolnicza, z uprawami winorośli),  San Lazzaro degli Armeni (Wyspa Św. Łazarza) – wyspę dzierżawią ormianie z zakonu mechitarystów. Klasztor  (głównie ormiańskie zbiory są udostępnione turystom

> w okolicy Wenecji można spędzić interesujące wakacje na barce ( wynajem a Polsce)

> zamiast bezpośredniego lotu do Wenecji można polecieć do Bolonii a stamtąd pociągiem.  Parking samochodowy Tronchetto  lub w Mestre ( stąd do centrum tramwajem wodnym  lub pieszo) lub jeszcze dalej (dobry dojazd do Wenecji a parking taniej)

> lotniska: Treviso Angeli i Morco Polo ( o połowę bliżej do centrum)

> dworce kolejowe Stazione di Venezia Santa Lucia ( blisko części turystycznej miasta),  Venezia Mestre ( na lądzie, około 10 km do historycznego miasta)

> weneckie autobusy: ACTV, bilety na tramwaje wodne kupuje się w kioskach, cena zależy od czasu, na jaki kupujemy  bilet,  ceny i inne informacje na stronie przewoźnika

> promowe wycieczki: Terminal Fusina

> Venice Card na 1, 3, 7 dni upoważniająca do dużych zniżek, osoby od 30 lat płacą za nią drożej

> tramwaj (vaporetto) „1” płynie Canałem Grande zatrzymując się na przemian po obu stronach kanału

> gondole, uzgadniajmy cenę za przejażdżkę przed kursem, płaci się za łódź ( do 5 osób) a nie za osobę

> osoby przybywające na dłużej do Wenecji chwalą sobie przewodnik „Cali, Campielli e Canali”

> Basilica dei Santi Giovanni e Paolo (dzielnica Castello), grobowce dożów i innych osobistości

> wielbicielom malarza Jacopo Tintoretto polecam kościół Madonna dell’Orto ( w dzielnicy Cannregio),  tu jest kilka jego obrazów a także jego ( i jego córek) grób, jego dom znajduje się przy Fondamenta dei Mori  (tablica pamiątkowa, linia tramwajowa 41,42,51,52), blisko Campo dei Mori, można tu kupić reprodukcje lub prace  współczesne ( od kilku lat przyjeżdżają tu na kursy artyści i studenci Akademii Sztuk Pięknych). Miejsce niezwykłe

> Cafe Florian, otwarta w 1720r., wystrój z 1858r, Piazza San Marco

> Cafe Quadri (Piazza San Marco 121), otwarta w 1775,  od IV do X muzyka na żywo

> Cantina de Mori (San Paolo 429), 550 letni barek przekąskowy, w którym bywał Casanova.

> Orsoni, to hasło dla wielbicieli układanek z mozaiki, szkła weneckiego, dla turystów atrakcja, inni mogą  spróbować załapać się na kurs układania mozaik lub zobaczyć w realu dzieła mistrzów : domusorsoni.it

> Palazzo Mocenigo,  Muzeum Perfum ( też inne muzea w tym budynku)

> Ponte dei Sospiri, Most Westchnień, prowadzono tędy więźniów na ścięcie, tu były ich ostatnie westchnienia na   wolności, ostatnie westchnienia zostających bliskich, kochanych

> Ponte Rialto, najstarszy most wenecki

> dla wielbicieli makaronów (jako podarek), makarony o różnych smakach, w różnych kolorach a jakie kształty?  Giacomo Pizzo przy Calle San Giovanni Grisostomo

> jedyny kort tenisowy, hotel Cipriani ( wyspa Giudecca)

> Polak, Kuba ( Jakub) Rekwirowicz, gondolier ( dzielnica Canareggio przystanek Campo Getto Nuovo)

> Polka, przewodniczka po Wenecji: Anna Domaradzka

> zdarzają się zakazy wstępu do miasta ( oprócz mieszkańców i gości hotelowych)

Wenecja

> piątek, chcesz zjeść niesamowitą kolację przy śpiewach, świecach, w towarzystwie ludzi z całego  świata odwiedź w piątek po zachodzie słońca restaurację Gam Gam ( Canarii 1122, przy Ponte delle Gugli,  Getto Lechio). Jak chcesz poczuć atmosferę zapowiadającej się kolacji przyjdź wcześniej w okolice Getto Vecchio, Getto Nuovo, setki ludzi, ale miejsce się znajdzie.

> od wtorku do niedzieli, na Mercato Rialto, targ z egzotycznymi owocami morza

> od poniedziałku Mercato Rialto, jeden z najstarszych europejskich targów ( targ owocowo-warzywny, najlepiej być raniutko z mieszkańcami)

* Werona

> tu na pewno wybierzesz coś dla siebie (tourismverona.it: winne drogi, rafting, trasy rowerowe, religijne, kulinarne, muzea, pokazy prac rzemieślników), veronatuttiintorno.it: adresy dotyczą Werony i okolic

> amfiteatr z I w., w lecie miejsce Festiwalu Muzyki Operowej

> Casa di Romeo (via delle Arche Scaligeri), Casa di Giulietta (via Cappello 23, z naturalnej wielkości posągiem Giulietty), kościół San Francesco al Corso, z grobem Julii (via del Pontiere)

> przepiękny ogród Giardino Giusti

> kościół Santa Maria del Paradiso, olbrzymi zbiór relikwii

* Valeggio, Parco Giardino Sigurta, kilka hektarów, kilkuset letni przepiękny park z kwiatami, drzewami,  kilkoma stawami. Do wypożyczenia rowery, pojazdy elektryczne, przejażdżka kolejką lub spacer

* Vicenza, stare miasto na liście UNESCO, w okolicach produkuje się ser Morlacco

 

20. Wenecja Julijska (Venezia Giulia), stolica Triest (Trieste)

* tradycyjną wędliną tego regionu jest musetto ( wędlina ze świńskiego nosa, świńskiego ryja)

* Aquileia, Basilica di Santa Maria Assunta na liście UNESCO, bazylikę warto odwiedzić ze względu na mozaiki

* Grado, mała miejscowość blisko Wenecji i Triestu z pięknym campingiem, w czerwcu po lagunie procesja na łodziach, w lato czynny piękny aquapark

* Palmanova, „przejrzyste” „idealne”  stare miasteczko na liście UNESCO  it.wikipedia.org

* San Daniele del Friuli, centrum produkcji szynki Świętego Daniela (Prosciutto di San Daniele). Proces wytwarzania jej jest bardzo skompikowany ( waga zwierzęcia, waga giczy, rodzaj soli, czas, temperatura, wilgotność, sposób wypalania sygnatury (jego wymiary) producenta itp.

* Triest, Castello di Miramare, muzeum historyczne w  zamku na urwisku nad wodą

* Triest, Buffet da Pepi, założony w 1897r. koniecznie należy odwiedzić to miejsce, też szybkie jedzenie,  choć to trochę nie włoskie miejsce, tradycyjnego jedzenia w Trieście należy szukać pod hasłem: buffet Triest

* Triest, stare bazary z produktami spożywczymi: Ponterosso ( = Ponte Rosso) Market oraz Mercato Coperto ( Via Carducci/Via della Maiolica),  triesteńska zupa z kiszoną kapusta i fasolą – soup jote (=jota, yota)

* Triest, zwracajcie uwagę na powieszone, suche wiązki bluszczu ( czasami z nazwą i drogowskazem).  Oznacza to, że gospodarstwo teraz bierze udział w „Osmica” ( przez 8 dni, bywa, że  dłużej) – sprzedaży wina i swoich artykułów spożywczych bez podatku. Warto tam zawitać.

* Udine, na przekąskę wpadnij do Osteria al. Cappello, via Sarpi 5, dla miłośników starych kapeluszy

 

CIEKAWOSTKI

* Warszawa, ul. Marszałkowska 72, Instytut Kultury Włoskiej, można nieodpłatnie uczestniczyć w pokazach filmowych, koncertach. Stowarzyszenie Itaniani in Polonia

* przewodnicy polskojęzycznie: przewodnicy-we-wloszech

* Sopot, Italianissima, Stowarzyszenie Miłośników Włoch

* pobyty w ciszy, spokoju, klasztory i opactwa: conventi_eremi_abbazie

* Tirrenia, włoskie towarzystwo promowe, rozkłady jazdy, informacje o połączeniach promowych: informare.it

* Strade Romane, drogi rzymskie (via Aemilia, Aemilia Scaura, Apia,  Aurelia, Cassia, Flaminia, Saliaria, Popilia, Valeria, Pompeja )

     tusciaromana.info

* muzea włoskie ( z podziałem na regiony): emmeti.it, w większości muzeów, w pierwszą niedzielę miesiąca wstęp bezpłatny

* muzyka włoska ( we Włoszech i na świecie) na koncertach, festiwalach: cidim.it

* w niektórych lokalach proszenie o herbatę jest uważane za foux pas i może rozsierdzić kelnera

* kawa wypita na stojąco przy barze może kosztować nawet 4 razy mniej niż przy stoliku Niektóre rodzaje kaw: espresso (caffe), corretto ( z alkoholem), cappuccino ( ze spienionym mlekiem), caffe latte(z mlekiem, na  prośbę o latte możemy dostać tylko mleko), caffe lungo ( długa, duża), caffe turco (plujka), caffe freddo ( zimna), macchiato (poplamiona mlekiem), ristretto ( mocna). Ekspresy do kawy od 1905 r produkuje firma La Pavoni

* Lody – nie na gałki, ale: małe, średnie, duże. Gelato in cone/in coppetta ( Lody w wafelku/w kubeczku)

* jeśli nie napisałam, że wszystkim włoskim przedsięwzięciom towarzyszy zabawa i wino to tylko dlatego żeby się nie powtarzać,  vino della tavola ( stołowe), vino della casa (domowe), jeśli nie masz  ochoty na wino poproś wodę, digestivo ( najczęściej likier ziołowy, na trawienia), Aperol- włoski napój alkoholowy o pięknym czerwonym kolorze, Prosecco-białe, lekko musujące wino. Nigdy nie bierz do picia w czasie jedzenia ogólnie znanych napojów ( to wielki nietakt)

* do rachunku często doliczają „coperto” (im więcej osób, tym koperto większe), coperto to za przygotowanie stołu a nie napiwek

* jedzenie: antipasto ( przystawka), primo ( pierwsze danie: makaron, risotto lub zupa), secondo ( danie główne), contorni (dodatki do dania głównego: kartofle, frytki, jarzyny), dolci ( słodycze, lody),  jak Wam smakuje przyłóżcie opuszkę palca do policzka i delikatnie kręcąc powiedzcie: skłizito ( squisito – znakomity) to wielka radość dla kucharza i właściciela

* chcesz się nauczyć się przyrządzania włoskich potraw, wpisz: scuola di cucina i wybieraj kursy

* niezbędnik włoski (z nazwami potraw) stworzył na swojej stronie Pascal Brodnicki

* cotechino, wędlina produkowana w różnych regionach, podawana szczególnie w Noc Sylwestrowa

* limoncello, cytrynowy likier włoski (każdy region ma swój), bywają też arancella (z pomarańczy)

* panettone, najlepiej kupować w znanych cukierniach

* parmigiano, ser głównie z okolic Parmy, ale też z innych miejscowości Emilii Romanii:  parmigiano fresco ( 1 rok), parmigiano vecchio (2 lata), parmigiano stravecchi (3 lata – raczej jako przyprawa)

* pecorino, wspaniały ser owczy ( 4 odmiany z różnych regionów)

* Rucolino, likier na trawienie produkowany na wyspie Ischia ( okolice Neapolu)

* nero di seppia, naturalny atrament z kałamarnicy, dobry prezent dla pasjonata kuchni włoskiej

* spaghetti con vongole ( z małżami), można zjeść w całym kraju, ale ojczyzną ich jest Kampania

* tortelini, maleńkie pierożki z różnorakim nadzieniem, uformowane na kształt pępka Wenus, rzymskiej bogini miłości

* w większości miast włoskich miejskie bilety autobusowe są ważne 70-75minut, są także bilety całodniowe(giornaliero), tygodniowe (settimanale), miesięczne (mensile) oraz karnety zawierające 15 biletów, bilety Shopping  (ważne 4 godziny w określonych godzinach), bilety Viaggiare insieme ( podróżować razem) dla czterech osób  w sobotę, niedzielę lub święto. Do autobusu wsiadamy tylnymi drzwiami a wychodzimy przednimi. Biała litera T na niebieskim tle to znak, że tu można kupić bilet na autobus. W większości miast włoskich wszystkie przystanki autobusowe są „na żądanie”

* wszelkie zniżki na włoskie koleje na hasło: trenitalia prezzi speciali (Carta Verde – dla młodych, Carta d’Argento: dla tych, którzy skończyli 60 lub 75 lat)

* ferroviedellostato.it, rozkład jazdy pociągów, bilety kolejowe kasujemy na peronie przed wejściem do pociągu ( Jak zapomniałeś skasować bilet, negocjuj, wyciągaj przy konduktorze długopis i wpisz datę  i godzinę rozpoczęcia podróży. Nie ma gwarancji, że się uda, ale jest duża szansa) Warto  zainteresować się Biglitto Turistico Libera Circolazione ( BTLC), żeby podróżować nieokreśloną ilość  razy w kl. I lub II w określoną ilość dni (8,15,21,30), interesująca jest też FlexiCard ( 4 dni w 9, 8 dni w 21, 12 dni w 30), do niektórych pociągów musimy zrobić dopłatę. Pozzorario–tani, podręczny rozkład jazdy

* Marvis (różne smaki), ponoć nr 1, pasta do zębów

* nie przeszkadzajmy Włochom w świętości jaką jest sjesta, wychodząc z pokoju opuszczajmy żaluzje

* dla zainteresowanych wolontariatem, hasło: Centro Astalli

* ZTL –zona traffico limitato – zakaz wjazdu, przeważnie do 18 tej ( oprócz niedzieli)